જવાબ

હા, વર્તમાન 5મા આરામાં ભારત ક્ષેત્રમાંથી મોક્ષ થતો નથી. પરંતુ જૈન ધર્મ મુજબ “જલદી મોક્ષ તરફ આગળ વધવાનો” સાચો ઉપાય છે:

• સમ્યગ્દર્શન પ્રાપ્ત કરવું
• સમ્યગ્જ્ઞાન વધારવું
• સમ્યગ્ચારિત્રનું પાલન કરવું
• કર્મબંધ ઘટાડવો અને નિર્જરા કરવી
• આગળના જન્મોમાં મોક્ષયોગ્ય ગતિ અને ક્ષેત્ર પ્રાપ્ત થાય તેવી ભાવના અને સાધના કરવી

સમજૂતી

જૈન તત્ત્વજ્ઞાન મુજબ મોક્ષનો માર્ગ ત્રણ રત્નોથી ચાલે છે:

• સમ્યગ્દર્શન: તત્ત્વોમાં સાચી શ્રદ્ધા
• સમ્યગ્જ્ઞાન: જીવ, અજિવ, આશ્રવ, બંધ, સંવર, નિર્જરા અને મોક્ષનું સાચું જ્ઞાન
• સમ્યગ્ચારિત્ર: રાગ-દ્વેષ ઘટાડીને સંયમમય જીવન

આ જન્મમાં ભારત ક્ષેત્રમાંથી મોક્ષ ન થાય છતાં, આ જન્મ અત્યંત મૂલ્યવાન છે, કારણ કે અહીંથી આત્મા મોક્ષમાર્ગ માટે મજબૂત પાયો બનાવી શકે છે.

વ્યવહારમાં સાધક માટે મુખ્ય ઉપાયો:

• નવકાર મંત્રનો શ્રદ્ધાપૂર્વક જાપ
• અહિંસા, સત્ય, અચૌર્ય, બ્રહ્મચર્ય અને અપરિગ્રહનું પાલન
• દૈનિક સામાયિક, પ્રતિક્રમણ, સ્વાધ્યાય
• ગુરૂ, દેવ અને ધર્મ પ્રત્યે વિનય
• કષાય — ક્રોધ, માન, માયા, લોભ — ઘટાડવા
• તપ, દાન, સેવા અને ક્ષમા ભાવના
• આસક્તિ ઘટાડીને આત્મચિંતન વધારવું

આધ્યાત્મિક સમજ

મોક્ષ માત્ર સ્થળ કે સમયથી નહીં, પરંતુ આત્માની શુદ્ધિથી મળે છે. હાલના સમયમાં અંતિમ મોક્ષ ન થાય, છતાં:

• સમ્યગ્દર્શન પ્રાપ્ત થઈ શકે છે
• પાપકર્મ ઓછા કરી શકાય છે
• પુણ્ય અને શુદ્ધ ભાવ વધારી શકાય છે
• ભવભ્રમણ ઘટાડી શકાય છે
• આગળના જન્મમાં મોક્ષ માટે યોગ્ય સંજોગો મેળવી શકાય છે

જલદી મોક્ષનો અર્થ છે: આજથી જ રાગ-દ્વેષ ઘટાડીને આત્માની શુદ્ધિ તરફ નિશ્ચિત પગલું ભરવું.

સાર

વર્તમાન 5મા આરામાં ભારત ક્ષેત્રમાંથી મોક્ષ નથી, પરંતુ મોક્ષમાર્ગ બંધ નથી. સાચો ઉપાય છે:

સમ્યગ્દર્શન, સમ્યગ્જ્ઞાન, સમ્યગ્ચારિત્ર, સંવર અને નિર્જરા.

આ જન્મમાં જેટલી શુદ્ધ સાધના થશે, એટલો મોક્ષનો માર્ગ નજીક આવશે.