જવાબ

જૈન દર્શન મુજબ બુદ્ધિના આઠ ગુણ આ પ્રમાણે કહેવામાં આવે છે:

• શુશ્રૂષા — સાંભળવાની ઇચ્છા
• શ્રવણ — ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવું
• ગ્રહણ — સાંભળેલી વાતને સમજવી
• ધારણ — સમજેલી વાતને સ્મૃતિમાં રાખવી
• ઊહ — વિચારપૂર્વક તર્ક કરવો
• અપોહ — ખોટા અર્થને દૂર કરવો
• અર્થવિજ્ઞાન — સાચો અર્થ જાણવો
• તત્ત્વજ્ઞાન — તત્ત્વનું યથાર્થ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું

સમજણ

આ આઠ ગુણ બુદ્ધિને શુદ્ધ અને યોગ્ય દિશામાં વિકસાવે છે. માત્ર સાંભળવું પૂરતું નથી; સાંભળેલી વાતને સમજવી, યાદ રાખવી, વિચારવી, ખોટી સમજણ દૂર કરવી અને અંતે તત્ત્વનો સાચો અર્થ જાણવો જરૂરી છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મમાં સાચું જ્ઞાન મુક્તિમાર્ગનું એક મુખ્ય અંગ છે. બુદ્ધિના આ ગુણો સાધકને સમ્યક્ જ્ઞાન તરફ આગળ વધારે છે અને મિથ્યાજ્ઞાનથી બચાવે છે.

સાર

બુદ્ધિના આઠ ગુણ સાધકને સાંભળવાથી લઈને તત્ત્વજ્ઞાન સુધીની આંતરિક યાત્રા કરાવે છે.