Answer

હા, જૈન દર્શન મુજબ મોક્ષ માટે માત્ર બાહ્ય દીક્ષા પૂરતી નથી; પરંતુ મોક્ષ માટે સમ્યગ્ દર્શન, સમ્યગ્ જ્ઞાન અને સમ્યગ્ ચારિત્ર જરૂરી છે.

પરંતુ પરંપરાગત જૈન સમજણ પ્રમાણે પૂર્ણ મોક્ષ માટે પરિપૂર્ણ ચારિત્ર આવશ્યક છે, અને તે સામાન્ય રીતે મુનિ/સાધ્વી જીવન દ્વારા જ સંપૂર્ણ રીતે સાધ્ય માનવામાં આવે છે.

Explanation

જૈન ધર્મમાં મોક્ષનો માર્ગ ત્રણ રત્નોથી બનેલો છે:

• સમ્યગ્ દર્શન — સાચી શ્રદ્ધા
• સમ્યગ્ જ્ઞાન — સાચું જ્ઞાન
• સમ્યગ્ ચારિત્ર — સાચું આચરણ

ગૃહસ્થ વ્યક્તિ પણ ધર્મ, દયા, અહિંસા, ઉપવાસ, સ્વાધ્યાય, સામાયિક, પ્રતિક્રમણ વગેરે દ્વારા આત્મશુદ્ધિ કરી શકે છે અને ઉચ્ચ આધ્યાત્મિક પ્રગતિ કરી શકે છે.

પરંતુ ગૃહસ્થ જીવનમાં સંપૂર્ણ અપરિગ્રહ અને સંપૂર્ણ સંયમ રાખવો અતિ મુશ્કેલ હોય છે. તેથી જૈન પરંપરામાં અંતિમ મોક્ષ માટે સંપૂર્ણ સંયમવાળું સાધુજીવન અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે.

Spiritual Understanding

દીક્ષા માત્ર વસ્ત્ર કે બાહ્ય રૂપાંતર નથી. સાચી દીક્ષા એટલે આત્માને કર્મબંધનથી મુક્ત કરવાની આંતરિક પ્રતિજ્ઞા.

જો કોઈ દીક્ષા લે પણ અંદરથી રાગ, દ્વેષ, માન, માયા, લોભ છૂટે નહીં, તો મોક્ષ નથી. અને ગૃહસ્થ પણ જો સાચી શ્રદ્ધા, વિનય, સંયમ અને વૈરાગ્યથી જીવન જીવે, તો તે મોક્ષમાર્ગ તરફ આગળ વધી શકે છે.

Takeaway

દીક્ષા મોક્ષમાર્ગમાં અતિ મહત્ત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ મોક્ષનું મૂળ કારણ આત્માની શુદ્ધિ છે. ગૃહસ્થ માટે ધર્મસાધના મોક્ષમાર્ગની તૈયારી છે, જ્યારે સંપૂર્ણ મોક્ષ માટે પરિપૂર્ણ સંયમ જરૂરી માનવામાં આવે છે.