જવાબ

નરકલોકમાં દેવ હોતા નથી. નરકલોકમાં નરકી જીવ રહે છે, જેઓ પોતાના પાપ કર્મોના ઉદયથી દુઃખ ભોગવે છે.

સમજણ

જૈન ધર્મ અનુસાર સંસારમાં મુખ્ય ચાર ગતિ છે:

• દેવ ગતિ – દેવલોકમાં રહેનારા દેવો
• મનુષ્ય ગતિ – મનુષ્યો
• તિર્યંચ ગતિ – પ્રાણી, પક્ષી વગેરે
• નરક ગતિ – નરકલોકમાં રહેનારા નરકી જીવ

દેવો દેવલોકમાં હોય છે, જ્યારે નરકી જીવો નરકલોકમાં હોય છે. એટલે નરકલોકમાં દેવો નિવાસ કરતા નથી.

આધ્યાત્મિક સમજ

નરક ગતિ દુઃખમય ગણાય છે. જૈન ધર્મમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે હિંસા, ક્રોધ, માન, માયા, લોભ અને પાપ કર્મોથી જીવને દુઃખદ ગતિ મળી શકે છે. તેથી સમ્યક દર્શન, અહિંસા, સંયમ અને સદાચારનું પાલન કરવું જરૂરી છે.

સાર

નરકલોકમાં દેવ નથી હોતા; ત્યાં નરકી જીવ પોતાના કર્મ અનુસાર દુઃખ ભોગવે છે.