જવાબ

નવકાર મંત્રમાં અલગ-અલગ પદો સાથે પરંપરાગત રીતે અલગ રંગોની ભાવના કરવામાં આવે છે. આ રંગો ધ્યાન, શુદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક ગુણોને સમજવામાં મદદરૂપ થાય છે.

સામાન્ય પરંપરા પ્રમાણે નવકાર મંત્રના પાંચ મુખ્ય પદોના રંગો આ રીતે માનવામાં આવે છે:

• ણમો અરિહંતાણં — સફેદ રંગ
• ણમો સિદ્ધાણં — લાલ રંગ
• ણમો આયરિયાણં — પીળો રંગ
• ણમો ઉવજ્ઝાયાણં — લીલો રંગ
• ણમો લોયે સવ્વસાહૂણં — કાળો / ગાઢ વાદળી રંગ

સમજણ

• સફેદ રંગ શુદ્ધતા, શાંતિ અને નિર્મળતાનું પ્રતીક છે. અરિહંત ભગવાને આંતરિક શત્રુઓનો વિજય કર્યો છે, તેથી તેમની ભાવનામાં શુદ્ધ ચૈતન્યનું સ્મરણ થાય છે.
• લાલ રંગ તેજસ્વિતા, ઉર્જા અને મોક્ષપ્રાપ્ત આત્માની દિવ્ય શક્તિ દર્શાવે છે. સિદ્ધ ભગવંતો સંપૂર્ણ કર્મમુક્ત છે.
• પીળો રંગ જ્ઞાન, શિસ્ત અને ધર્મમાર્ગના માર્ગદર્શનનું પ્રતીક છે. આચાર્ય ભગવંતો સંઘના શાસન અને આચરણના માર્ગદર્શક છે.
• લીલો રંગ અભ્યાસ, વિકાસ અને શાંતિનું પ્રતીક છે. ઉપાધ્યાય ભગવંતો શાસ્ત્રજ્ઞાન શીખવે છે અને જ્ઞાનની વૃદ્ધિ કરાવે છે.
• કાળો અથવા ગાઢ વાદળી રંગ તપ, સહનશક્તિ અને સંયમનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. સર્વ સાધુ-સાધ્વી ભગવંતો સંયમમય જીવન જીવે છે.

આધ્યાત્મિક સમજણ

નવકાર મંત્ર કોઈ વ્યક્તિ વિશેષની સ્તુતિ નથી, પરંતુ ગુણોની વંદના છે. રંગોની ભાવના કરવાથી મન એકાગ્ર બને છે અને આપણામાં આ ગુણો પ્રત્યે ભક્તિ જાગે છે:

• શુદ્ધતા
• કર્મમુક્તિ
• જ્ઞાન
• શિસ્ત
• સંયમ

સાર

નવકાર મંત્રના રંગો ધ્યાન માટે સહાયક ભાવના છે. સાચો ભાવ એ છે કે આપણે પંચ પરમેષ્ઠીના ગુણોને નમન કરીએ અને આપણા જીવનમાં સમ્યક દર્શન, સમ્યક જ્ઞાન અને સમ્યક ચારિત્ર તરફ આગળ વધીએ.