જવાબ

હા, જૈન ધર્મ અનુસાર દેવલોકમાં દિવસ અને રાત હોય છે, પરંતુ તે આપણા મનુષ્યલોક જેવા સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તથી થતા દિવસ-રાત નથી.

સમજણ

મનુષ્યલોકમાં દિવસ અને રાત સૂર્યના પ્રકાશ અને અંધકારથી અનુભવાય છે. પરંતુ દેવલોકમાં દેવોના શરીર, વિમાન અને પરિસર ખૂબ તેજસ્વી હોય છે. તેથી ત્યાં અંધકાર સામાન્ય રીતે નથી હોતો.

જૈન બ્રહ્માંડવિજ્ઞાન મુજબ દેવલોકમાં સમયનો પ્રવાહ હોય છે, એટલે ત્યાં સમયનું માપન છે. પરંતુ “દિવસ-રાત”નો અનુભવ મનુષ્યલોક જેવો નથી.

આધ્યાત્મિક સમજણ

દેવલોક સુખભૂમિ ગણાય છે, પરંતુ તે પણ સંસારનો જ ભાગ છે. ત્યાં જન્મેલા દેવો પણ કર્મબંધનથી મુક્ત નથી. તેથી દેવગતિ અંતિમ લક્ષ્ય નથી; અંતિમ લક્ષ્ય તો મોક્ષ છે.

નિષ્કર્ષ

દેવલોકમાં સમય હોય છે, પરંતુ દિવસ-રાત મનુષ્યલોક જેવા પ્રકાશ-અંધકારથી અનુભવાતા નથી. જૈન ધર્મમાં દેવલોક પણ સંસારનો ભાગ છે, મોક્ષ નથી.