જવાબ

જૈન ધર્મ પ્રમાણે જ્યોતિષ દેવો ઊર્ધ્વલોકમાં આવેલા છે.

સમજણ

જૈન બ્રહ્માંડ રચનામાં લોકના ત્રણ મુખ્ય ભાગ છે:

• અધોલોક – નરક ગતિના જીવોનું સ્થાન
• મધ્યલોક – મનુષ્ય, તિર્યંચ અને કેટલાક દેવોનું ક્ષેત્ર
• ઊર્ધ્વલોક – દેવગતિના દેવોનું મુખ્ય સ્થાન

જ્યોતિષ દેવો એટલે સૂર્ય, ચંદ્ર, ગ્રહ, નક્ષત્ર અને તારા સંબંધિત દેવો. તેઓ દેવગતિમાં આવે છે અને તેમનું સ્થાન લોકના ઉપરના ભાગમાં માનવામાં આવે છે.

આધ્યાત્મિક સમજણ

જૈન દૃષ્ટિએ જ્યોતિષ દેવો પણ સંસારી જીવો છે. તેઓ દેવગતિમાં સુખ ભોગવે છે, પરંતુ તેઓ પણ જન્મ-મરણના ચક્રથી મુક્ત નથી. મોક્ષ માટે સમ્યગ્દર્શન, સમ્યગ્જ્ઞાન અને સમ્યકચારિત્ર જરૂરી છે.

સાર

જ્યોતિષ દેવો ઊર્ધ્વલોકમાં આવેલા છે, પરંતુ તેઓ પણ સંસારી દેવો છે — સિદ્ધ કે મુક્ત આત્મા નથી.