જવાબ

મધ્યલોકમાં મુખ્યત્વે ભવનવાસી દેવો અને વ્યંતર દેવોનો સંબંધ જણાવવામાં આવે છે.

સમજૂતી

જૈન ધર્મ અનુસાર લોકાકાશના ત્રણ ભાગ છે:

• અધોલોક – નરકગતિનું સ્થાન
• મધ્યલોક – મનુષ્ય, તિર્યંચ અને કેટલાક પ્રકારના દેવોનો પ્રદેશ
• ઊર્ધ્વલોક – વૈમાનિક દેવોનો પ્રદેશ

મધ્યલોકમાં દર્શાવાતા દેવોમાં સામાન્ય રીતે:

• ભવનવાસી દેવો – ભવનોમાં રહેતા દેવો
• વ્યંતર દેવો – પર્વતો, વનો, ગુફાઓ વગેરે સાથે સંબંધિત દેવો

આ દેવો દેવગતિના હોવા છતાં તેઓ હજુ પણ સંસારના બંધનમાં છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મમાં દેવગતિ સુખદ માનવામાં આવે છે, પરંતુ તે મોક્ષ નથી. દેવો પણ આયુષ્ય પૂર્ણ થયા પછી ફરી જન્મ લે છે. તેથી સાચું લક્ષ્ય દેવગતિ નહીં, પરંતુ સમ્યગ્દર્શન, સમ્યગ્જ્ઞાન અને સમ્યક્ ચારિત્ર દ્વારા મોક્ષ છે.

સાર

મધ્યલોકમાં મુખ્યત્વે ભવનવાસી દેવો અને વ્યંતર દેવોનું વર્ણન મળે છે; પરંતુ જૈન ધર્મમાં અંતિમ લક્ષ્ય દેવપણું નહીં, મોક્ષ છે.