સંત્રૂજય (શત્રુંજય) પર્વત જૈન ધર્મમાં અત્યંત પાવન અને મહત્વપૂર્ણ તીર્થ છે. શત્રુંજય પર્વતને "મોક્ષક્ષેત્ર" તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. જૈન શ્રદ્ધામાં માનવામાં આવે છે કે ઘણા મુનિઓ અને તપસ્વીઓએ અહીં તપશ્ચર્યાની સાધના કરીને મોક્ષ (મોક્ષપ્રાપ્તિ) પ્રાપ્ત કરી છે.

શત્રુંજય પર્વત પરથી મોટેભાગે જે મુનિ મોક્ષ પામ્યા એવી માન્યતા છે તેમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ નામ છે:

પુંડરીક સ્વામી: પુંડરીક સ્વામી એ પ્રથમ મુનિ હતા જેઓએ શત્રુંજય પર્વત પર તપશ્ચર્યા કરીને મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. તેથી શત્રુંજય પર્વતને "પુંડરીકગિરિ" પણ કહેવામાં આવે છે.

અન્ય મુનિઓ: જૈન ગ્રંથો અનુસાર, લાખો મુનિઓ અને આર્યિકાઓએ અહીં તપ કરીને અને જીવન પૂર્ણ કરીને મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યું છે. કેટલાક ગ્રંથોમાં એવા ઉલ્લેખ છે કે ભગવાન ઋષભદેવના પુત્ર ભગીરથ બોલખ્યા મુનિઓ અને અનેક અન્ય તપસ્વીઓએ પણ અહીંથી મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યું છે.

અન્ય મહત્વપૂર્ણ વાત: શત્રુંજય પર્વત જૈન ધર્મના ૧૨ તીર્થક્ષેત્રોમાં પ્રથમ ક્રમ પર આવે છે અને દરેક જૈન ભક્ત માટે જીવનમાં એકવાર અહીંના પર્વત પર ચઢી પર્વત યાત્રા કરવાનો મહત્ત્વપૂર્ણ અધિકાર છે.

સારાંશ: શત્રુંજય પર્વત પરથી સૌથી પ્રથમ મોક્ષ પામનાર મુનિ પુંડરીક સ્વામી છે તથા અનેક અનામિક મુનિઓએ પણ અહીંથી મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યું છે, એવું જૈન પરંપરામાં માનવામાં આવે છે.