જવાબ

પર્યુષણ પર્વ જૈન ધર્મનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ આધ્યાત્મિક પર્વ છે. તે આત્મશુદ્ધિ, ક્ષમા, તપ, સ્વાધ્યાય અને સંયમ માટે મનાવવામાં આવે છે.

સમજણ

પર્યુષણનો મુખ્ય હેતુ બહારના ઉત્સવ કરતાં અંદરની આત્મજાગૃતિ છે. આ દિવસોમાં શ્રાવક-શ્રાવિકાઓ ખાસ કરીને:

• પ્રતિક્રમણ કરે છે
• ઉપવાસ, એકાસણ, બિયાસણ જેવા તપ કરે છે
• ધર્મશ્રવણ અને સ્વાધ્યાય કરે છે
• અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, બ્રહ્મચર્ય અને અપરિગ્રહના ભાવ વધારે છે
• પોતાના દોષો માટે પસ્તાવો કરે છે
• મિચ્છામિ દુક્કડમ કહીને ક્ષમા માંગે છે

શ્વેતાંબર પરંપરામાં પર્યુષણ સામાન્ય રીતે ૮ દિવસ મનાવવામાં આવે છે, જ્યારે દિગંબર પરંપરામાં દશલક્ષણ પર્વ તરીકે ૧૦ દિવસનું વિશેષ મહત્વ છે.

આધ્યાત્મિક મહત્વ

પર્યુષણ આપણને યાદ કરાવે છે કે સાચો ધર્મ માત્ર બાહ્ય ક્રિયાઓમાં નથી, પરંતુ આત્માના શુદ્ધ સ્વભાવ તરફ પાછા ફરવામાં છે. આ પર્વ દરમિયાન માણસ પોતાના ક્રોધ, માન, માયા અને લોભ જેવા કષાયોને ઘટાડવાનો પ્રયત્ન કરે છે.

ક્ષમા આ પર્વનું મુખ્ય તત્વ છે. “મિચ્છામિ દુક્કડમ” કહીને આપણે જાણતા કે અજાણતા થયેલી ભૂલો માટે સર્વ જીવો પાસે ક્ષમા માંગીએ છીએ.

સાર

પર્યુષણ પર્વ આત્માને શુદ્ધ કરવા, પાપોથી દૂર થવા, તપ અને સંયમ વધારવા, અને સર્વ જીવો પ્રત્યે ક્ષમાભાવ રાખવા માટે મનાવવામાં આવે છે.