Answer

Jain Dharma મુજબ સાચા અર્થમાં “સાક્ષાત હાજર” અને સર્વોચ્ચ શરણ માત્ર:

• અરિહંત ભગવાન
• સિદ્ધ ભગવાન
• આચાર્ય ભગવાન
• ઉપાધ્યાય ભગવાન
• સાધુ-સાધ્વી ભગવંત

આ પાંચને મળીને પંચ પરમેષ્ઠી કહેવામાં આવે છે.

Explanation

Jainism માં દેવ-દેવીની માન્યતા છે, જેમ કે શાસનદેવ-શાસનદેવી, યક્ષ-યક્ષિણી વગેરે. પરંતુ તેઓ પણ સંસારી જીવો છે — એટલે કે તેઓ જન્મ-મરણના ચક્રમાં છે. તેઓ સર્વજ્ઞ, સર્વશક્તિમાન કે મોક્ષદાતા નથી.

Jain Dharma મુજબ:

• મોક્ષનો માર્ગ બતાવનાર — અરિહંત ભગવાન
• મોક્ષ પામેલા પૂર્ણ આત્મા — સિદ્ધ ભગવાન
• ધર્મનું પાલન અને પ્રસાર કરનાર — આચાર્ય, ઉપાધ્યાય અને સાધુ ભગવંત

આપણા માટે સાચી ઉપાસના અને શરણાગતિ પંચ પરમેષ્ઠી પ્રત્યે જ છે.

Spiritual Understanding

જો “સાક્ષાત હાજર” નો અર્થ જીવંત ધર્મ માર્ગદર્શક તરીકે કરીએ, તો આજના સમયમાં સાધુ-સાધ્વી ભગવંતો આપણા માટે પ્રત્યક્ષ હાજર ધર્મના ઉપદેશક છે.

જો “પરમ આધ્યાત્મિક શરણ” તરીકે જોઈએ, તો અરિહંત અને સિદ્ધ ભગવાન સર્વોચ્ચ છે.

Takeaway

Jain Dharma માં કોઈ દેવ કે દેવીને અંતિમ શરણ માનવામાં આવતું નથી. સાચું શરણ છે:

ણમો અરિહંતાણં, ણમો સિદ્ધાણં, ણમો આયરિયાણં, ણમો ઉવજ્ઝાયાણં, ણમો લોયે સવ્વસાહૂણં.