શ્રેણિક રાજા (મગધ રાજ્યના રાજા બિમ્બિસાર) ના જીવનમાં આત્મ મંથન (આત્મ ચિંતન અને જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ) માટે મુખ્ય નિમિત બન્યાનું પ્રસંગ જૈનાગમો મુજબ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

જૈન પરંપરા અનુસાર, શ્રેણિક રાજા ભગવાન મહાવીર સ્વામીના સમકાલીન અને મોટા ભક્ત હતા. ભગવાન મહાવીર સ્વામીના ઉપદેશ અને સમવસરણમાં ઉપસ્થિત રહેનાર શ્રેણિક રાજા અનેકવાર તેમની વાણીથી પ્રભાવિત થયેલા. એક પ્રસંગ મુજબ, જ્યારે શ્રેણિક રાજાએ મહાવીર સ્વામીના ઉપદેશ સાંભળ્યા, ત્યારે તેમને જીવનના અસલ અર્થનું અને કર્મ બંધનનું મહત્ત્વ સમજાયું. આ આત્મ મંથનથી તેમણે વિવેક, અહિંસા અને સમ્યગ્દર્શન તરફ ઝુકાવ અનુભવ્યો.

શ્રેણિક રાજાના આત્મ મંથનની નિમિતી બનવાનો મુખ્ય પ્રસંગ એ હતો કે, તેમણે મહાવીર સ્વામીના ઉપદેશ સાંભળ્યા બાદ પોતાના જીવન, પાપ-પુણ્ય, જન્મ-મરણ અને મોક્ષ અંગે ઊંડું ચિંતન કરવું શરૂ કર્યું. શ્રીમદ્દ ભગવતી સૂત્ર અને અન્ય આગમોમાં આવા પ્રસંગોના ઉલ્લેખ મળે છે.

સારાંશ: શ્રેણિક રાજાના આત્મ મંથન માટે મુખ્ય નિમિત મહાવીર સ્વામીના ઉપદેશ અને સમવસરણમાં થયેલ તેમની ઉપસ્થિતિ બની હતી, જેના કારણે તેમણે આત્મ ચિંતન કરીને ધર્મ માર્ગ અપનાવવાનું નક્કી કર્યું.