જવાબ

પર્યુષણ પર્વ આત્મશુદ્ધિ, ક્ષમા, તપ, સંયમ અને ધર્મસાધના માટે મનાવવામાં આવે છે. જૈન ધર્મમાં આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ પર્વોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.

સમજૂતી

“પર્યુષણ”નો અર્થ છે — આત્માની નજીક રહેવું, એટલે કે બાહ્ય વિષયોથી દૂર રહીને પોતાના આત્મા, કર્મ અને જીવનના હેતુ પર વિચાર કરવો.

આ પર્વ દરમિયાન શ્રાવક-શ્રાવિકાઓ ખાસ કરીને:

• પ્રતિક્રમણ કરે છે
• ઉપવાસ, એકાસણું, બેસણું જેવી તપશ્ચર્યા કરે છે
• સ્વાધ્યાય અને પ્રવચન સાંભળે છે
• હિંસા, ક્રોધ, માન, માયા, લોભથી બચવાનો પ્રયત્ન કરે છે
• ક્ષમાપના કરે છે

શ્વેતાંબર પરંપરામાં પર્યુષણ સામાન્ય રીતે ૮ દિવસ મનાવવામાં આવે છે, જ્યારે દિગંબર પરંપરામાં દશલક્ષણ પર્વ ૧૦ દિવસનું હોય છે.

આધ્યાત્મિક મહત્વ

પર્યુષણ આપણને શીખવે છે કે સાચો ધર્મ માત્ર બાહ્ય વિધિ નથી, પરંતુ પોતાના દોષોને ઓળખી તેમને ઘટાડવાનો માર્ગ છે.

આ પર્વનો મુખ્ય સંદેશ છે:

• બધા જીવો પ્રત્યે અહિંસા રાખવી
• પોતાના કર્મો માટે જાગૃત બનવું
• જેનાથી ભૂલ થઈ હોય તેની ક્ષમા માગવી
• જેણે આપણને દુઃખ આપ્યું હોય તેને ક્ષમા કરવી

Takeaway

પર્યુષણ પર્વ આત્માને શુદ્ધ કરવાની અને “મિચ્છામિ દુક્કડં” કહીને સૌ સાથે ક્ષમા અને મૈત્રીનો ભાવ વધારવાની પવિત્ર તક છે.