જવાબ

હા, જૈન ધર્મ મુજબ પૃથ્વીલોક છે. પરંતુ “પૃથ્વીકાય” અને “પૃથ્વીલોક” બંનેનો અર્થ અલગ છે.

સમજૂતી

• પૃથ્વીકાય એટલે એકેન્દ્રિય જીવનો એક પ્રકાર — જેમાં પૃથ્વી તત્ત્વને શરીરરૂપે ધરાવનાર જીવ માનવામાં આવે છે.
• માટી, પથ્થર, ધાતુ વગેરેમાં પૃથ્વીકાય જીવની પરંપરાગત માન્યતા સમજાવવામાં આવે છે.
• પૃથ્વીલોક એટલે લોકાકાશનો એ ભાગ જ્યાં મનુષ્ય, તિર્યંચ, નારકી અને દેવગતિના જીવો પોતાના-પોતાના સ્થાન પ્રમાણે રહે છે.

મહત્વની વાત

“પૃથ્વીકાય” શબ્દથી પૃથ્વી નામના જીવવર્ગનો અર્થ થાય છે, જ્યારે “પૃથ્વીલોક” શબ્દથી જૈન બ્રહ્માંડ રચનાનો એક લોકભાગ સમજાય છે.

એટલે જો તમે પૂછો છો કે “પૃથ્વીકાય માનવામાં આવે છે, તો પૃથ્વીલોક છે કે નહીં?” — તો જવાબ છે:

હા, પૃથ્વીલોક છે; પરંતુ પૃથ્વીકાય અને પૃથ્વીલોક એક જ વસ્તુ નથી.

સાર

પૃથ્વીકાય = પૃથ્વી શરીરવાળા એકેન્દ્રિય જીવ પૃથ્વીલોક = જૈન બ્રહ્માંડમાં પૃથ્વી સંબંધિત લોકસ્થાન / જગતનો ભાગ.