જવાબ

જૈન દર્શન મુજબ લોકાકાશના એક ભાગરૂપે પૃથ્વી લોકમાં મુખ્યત્વે નીચેની વસ્તુઓ આવેલ છે:

• જંબૂદ્વીપ
• ધાતકી ખંડ
• પુષ્કરાર્ધ દ્વીપ
• આ દ્વીપો અને સમુદ્રોની વ્યવસ્થા
• મનુષ્ય, તિર્યંચ, દેવ અને નારકી જીવોનાં ક્ષેત્રો — પોતાના પોતાના સ્થાન મુજબ

સમજૂતી

જૈન કોસ્મોલોજીમાં સમગ્ર બ્રહ્માંડને લોકાકાશ કહેવાય છે, જેમાં જીવ અને અજીવ દ્રવ્યો રહે છે. લોકાકાશના મધ્ય ભાગમાં મધ્યલોક આવેલો છે. સામાન્ય રીતે “પૃથ્વી લોક” કહેવામાં આવે ત્યારે મધ્યલોકનો તે ભાગ સમજાય છે જ્યાં મનુષ્ય અને તિર્યંચ જીવો વસે છે.

મધ્યલોકમાં અસંખ્ય દ્વીપો અને સમુદ્રો વર્ણવાયા છે, પરંતુ આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ ખાસ મહત્વ ધરાવતા ક્ષેત્રો છે:

• જંબૂદ્વીપ – જેમાં ભરતક્ષેત્ર, ઐરાવતક્ષેત્ર અને મહાવિદેહ ક્ષેત્રો આવે છે.
• ધાતકી ખંડ – જંબૂદ્વીપ પછીનું દ્વીપક્ષેત્ર.
• પુષ્કરાર્ધ દ્વીપ – જેના અર્ધ ભાગ સુધી મનુષ્યલોકનો વિસ્તાર માનવામાં આવે છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મમાં પૃથ્વી લોકનું મહત્વ એટલા માટે છે કે અહીંથી જ આત્મા સમ્યગ્દર્શન, સમ્યગ્જ્ઞાન અને સમ્યક્ચારિત્ર દ્વારા મોક્ષમાર્ગ તરફ આગળ વધી શકે છે. ખાસ કરીને મનુષ્ય જન્મ અત્યંત દુર્લભ અને મૂલ્યવાન માનવામાં આવે છે.

સાર

ટૂંકમાં, પૃથ્વી લોકમાં જૈન પરંપરા અનુસાર જંબૂદ્વીપ, ધાતકી ખંડ, પુષ્કરાર્ધ દ્વીપ અને ત્યાંનાં વિવિધ ક્ષેત્રો આવેલાં છે, જ્યાં મનુષ્ય અને અન્ય જીવ પોતાના કર્મ અનુસાર જન્મ લે છે.