Answer

રતિ એટલે આસક્તિ, ગમવું, પ્રિય લાગવું અથવા કોઈ વસ્તુ/વ્યક્તિ/પરિસ્થિતિમાં મનનું ચોંટવું.

અરતિ એટલે અણગમો, અપ્રિય લાગવું, કંટાળો, અસંતોષ અથવા કોઈ વસ્તુ/પરિસ્થિતિથી મનમાં ઉદ્વેગ થવો.

Explanation

જૈન ધર્મમાં રતિ-અરતિ આત્માની શાંતિને ભંગ કરનારા ભાવો માનવામાં આવે છે.

• રતિ: જે વસ્તુ ગમે છે તેમાં મન ખેંચાય છે — આ આસક્તિ તરફ લઈ જાય છે.
• અરતિ: જે વસ્તુ ન ગમે તેનાથી મન દુઃખી કે ચીડિયું બને છે — આ દ્વેષ તરફ લઈ જાય છે.

Spiritual Understanding

જૈન સાધનામાં સમતા મહત્વની છે. રતિ અને અરતિ બંને મનને સમતાથી દૂર કરે છે. સાધકનો પ્રયાસ એવો હોય છે કે ગમતી વસ્તુમાં રાગ ન થાય અને ન ગમતી વસ્તુમાં દ્વેષ ન થાય.

Takeaway

રતિ એટલે ગમવામાં બંધાઈ જવું, અને અરતિ એટલે અણગમામાં ઉદ્વેગ થવો. બંનેથી ઉપર ઊઠીને સમભાવ રાખવો એ જૈન ધર્મની મહત્વની સાધના છે.