Answer

હા, જૈન પરંપરા અનુસાર અવસર્પિણી કાળમાં જેમ જેમ મનુષ્યની ઊંચાઈ, આયુષ્ય, બળ અને સુખ-સંપત્તિ ઘટતા ગયા, તેમ તેમ જીવવાની પરિસ્થિતિઓમાં પણ ઘટાડો થયો.

પરંતુ જંબૂદ્વીપનો મૂળ વિસ્તાર ઘટતો ગયો એવું જૈન પરંપરામાં સામાન્ય રીતે કહેવાતું નથી. જંબૂદ્વીપનું માપ અને રચના જૈન લોકવિજ્ઞાનમાં નિશ્ચિત રીતે વર્ણવાયેલા છે.

Explanation

જૈન ધર્મમાં સમયચક્ર બે ભાગમાં સમજાવવામાં આવે છે:

• ઉત્સર્પિણી — વિકાસનો કાળ
• અવસર્પિણી — ઘટાડાનો કાળ

અવસર્પિણીમાં ધીમે ધીમે નીચેની બાબતો ઘટે છે:

• મનુષ્યની ઊંચાઈ
• આયુષ્ય
• શારીરિક બળ
• સુખ
• ધાર્મિક શક્તિ અને આધ્યાત્મિક યોગ્યતા

પરંતુ આ ઘટાડો મુખ્યત્વે જીવોની અવસ્થા અને કાળની ગુણવત્તા સંબંધિત છે, જંબૂદ્વીપના ભૌગોલિક માપના ઘટાડા સાથે નહીં.

Spiritual Understanding

જૈન દર્શન આપણને સમજાવે છે કે કાળના પ્રભાવથી બાહ્ય સુખ, શરીર, આયુષ્ય અને શક્તિ ઘટે છે. તેથી મનુષ્યે બાહ્ય વૈભવમાં નહીં, પણ આત્મકલ્યાણ, સંયમ, અહિંસા અને સમ્યકદર્શન તરફ ધ્યાન આપવું જોઈએ.

Takeaway

મનુષ્યની ઊંચાઈ અને આયુષ્ય અવસર્પિણીમાં ઘટે છે, પરંતુ જંબૂદ્વીપનો મૂળ વિસ્તાર ઘટતો ગયો એવો અર્થ જૈન પરંપરામાં સ્વીકારેલો નથી.