જવાબ

જૈન ધર્મમાં સમાધિ મરણ અથવા સલ્લેખના / સંથારો વિષય પર સૌથી પ્રસિદ્ધ અને પ્રામાણિક ગ્રંથોમાંનો એક છે:

• સમાધિમરણ — આચાર્ય પૂજ્યપાદ દેવનંદિ દ્વારા રચિત માનવામાં આવે છે.

દિગંબર જૈન પરંપરામાં આ ગ્રંથ સમાધિ મરણના સ્વરૂપ, ભાવના, વૈરાગ્ય અને અંતકાળની આત્મસાધના વિષે માર્ગદર્શન આપતો મહત્વપૂર્ણ ગ્રંથ ગણાય છે.

સમજૂતી

જૈન ધર્મમાં સમાધિ મરણનો અર્થ સામાન્ય મૃત્યુ નહીં, પરંતુ અંતિમ સમયમાં રાગ, દ્વેષ, મોહ, ભય અને આસક્તિ છોડીને સમતા, આત્મસ્મરણ અને શુદ્ધ ભાવથી મૃત્યુ સ્વીકારવું છે.

તેને અલગ-અલગ નામોથી ઓળખવામાં આવે છે:

• સલ્લેખના
• સંથારો
• સમાધિ મરણ
• પંડિત મરણ

આ વિષયનો ઉલ્લેખ અનેક જૈન આગમો, આચારગ્રંથો અને તત્ત્વગ્રંથોમાં પણ મળે છે, પરંતુ “સમાધિમરણ” નામનો વિશેષ ગ્રંથ આચાર્ય પૂજ્યપાદ સાથે જોડાય છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન દૃષ્ટિએ સમાધિ મરણ જીવનનો અંત નથી, પરંતુ આત્મજાગૃતિ, વૈરાગ્ય અને કર્મનિર્જરાનું મહત્ત્વપૂર્ણ સાધન છે. તેનો હેતુ શરીરનો ત્યાગ કરવો નથી, પરંતુ કષાય, આસક્તિ અને મોહનો ત્યાગ કરવો છે.

સાર

સમાધિ મરણ વિષે “સમાધિમરણ” ગ્રંથની રચના આચાર્ય પૂજ્યપાદ દેવનંદિએ કરી છે — એવી દિગંબર જૈન પરંપરામાં માન્યતા છે.