જવાબ

ના. મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં આપણા ભરત ક્ષેત્ર જેવી અવસર્પિણી અને ઉત્સર્પિણી કાળની વ્યવસ્થા નથી.

મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં સમયની સ્થિતિ એવી હોય છે કે ત્યાં હંમેશા ધર્મપ્રવર્તન શક્ય રહે છે, અને ત્યાં તીર્થંકર ભગવાનનું વિહાર અને ઉપદેશ સતત ઉપલબ્ધ રહે છે.

સમજૂતી

જૈન પરંપરા પ્રમાણે:

• ભરત ક્ષેત્ર અને ઐરાવત ક્ષેત્રમાં સમયચક્ર ઉત્સર્પિણી અને અવસર્પિણી રૂપે ચાલે છે.
• આ કાળમાં સુખ-દુઃખ, આયુષ્ય, શરીર, નૈતિકતા અને ધર્મની સ્થિતિ વધતી-ઘટતી રહે છે.
• પરંતુ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં એવી અત્યંત ચડતી-ઉતરતી કાળવ્યવસ્થા નથી.
• ત્યાં ધર્મ માટે યોગ્ય પરિસ્થિતિ સતત રહે છે.

એ કારણે જૈન પરંપરામાં કહેવામાં આવે છે કે હાલમાં પણ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં સીમંધર સ્વામી જેવા વર્તમાન તીર્થંકર વિદ્યમાન છે અને ધર્મ ઉપદેશ આપી રહ્યા છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

મહાવિદેહ ક્ષેત્રનું મહત્ત્વ એ છે કે ત્યાં જીવને સમ્યગ્દર્શન, સંયમ અને મોક્ષમાર્ગ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ સતત મળે છે. આપણા ભરત ક્ષેત્રમાં હાલ અવસર્પિણીનો પંચમ આર છે, જેમાં મોક્ષ અહીંથી સીધો શક્ય નથી, પરંતુ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં તીર્થંકર ભગવાનના સમવસરણ અને ઉપદેશની પરંપરા ચાલુ રહે છે.

સાર

મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં ભરત ક્ષેત્ર જેવી અવસર્પિણી કાળ નથી; ત્યાં ધર્મપ્રવર્તન સતત રહે છે અને વર્તમાન તીર્થંકરોનો ઉપદેશ ઉપલબ્ધ હોય છે.