Karm k bhed
1
Answer
Jain Dharma ke anusaar Karm ke 8 mukhya bhed hote hain.
Ye 8 karm do bhaagon mein bataye jaate hain:
- Ghāti Karm – jo ātmā ke asli guṇo ko dhak dete hain
- Aghāti Karm – jo sharir, āyu, sthiti aur sukh-dukh se sambandhit hote hain
1. Ghāti Karm
Ye karm ātmā ke jñān, darshan, shakti aur shuddh svaroop ko prabhāvit karte hain.
- Jñānāvarṇīya Karm – jñān ko dhakne wala karm
- Darśanāvarṇīya Karm – darshan ko dhakne wala karm
- Mohanīya Karm – mithyātva aur rāg-dveṣ paida karne wala karm
- Antarāya Karm – ātmā ki shakti mein rukāvat daalne wala karm
2. Aghāti Karm
Ye karm ātmā ke asli guṇo ko seedhe roop se nahi dhakते, par sansārik jeevan ko nirdharit karte hain.
- Vedanīya Karm – sukh aur dukh ka anubhav karane wala karm
- Āyuṣya Karm – janm ki āyu nirdharit karne wala karm
- Nāma Karm – sharir, roop, gati, jāti आदि nirdharit karne wala karm
- Gotra Karm – uchch ya nich kul, samājik sthiti ka kāraṇ banne wala karm
Spiritual Understanding
Jain Dharma mein karm koi keval bhautik kriya nahi, balki sūkṣma pudgal hai jo ātmā se bandh jaata hai. Rāg, dveṣ, kaṣāy, mithyātva aur asanyam ke kāraṇ karm bandh hota hai.
Takeaway
Karm ke 8 bhed samajhne se humein yeh samajh aata hai ki ātmā ko shuddh banane ke liye rāg-dveṣ, kaṣāy aur mithyātva ko kam karna zaroori hai.