જવાબ

ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ પછી ગૌતમ સ્વામી એ જ રાત્રે કેવળજ્ઞાન પામ્યા એવું જૈન પરંપરામાં માનવામાં આવે છે.

પરંતુ ગૌતમ સ્વામી મોક્ષમાં ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ પછી તરત ગયા નહોતા. તેઓ ત્યારબાદ સંઘમાં રહ્યા અને અંતે પોતાનું આયુષ્ય પૂર્ણ થતાં મોક્ષ પામ્યા.

જૈન પરંપરા મુજબ આ સમય કાળચક્રના અવસર્પિણી કાળના પાંચમા આરા — દુષમા કાળમાં ગણાય છે.

યુગ વિશે

જૈન ધર્મમાં સામાન્ય રીતે “સત્યયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ, કળિયુગ” એવી વૈદિક પદ્ધતિ મુખ્ય આધાર નથી.

જૈન કાળગણના પ્રમાણે:

• અત્યારે અવસર્પિણી કાળ ચાલે છે.
• ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ પછી થોડા સમય બાદ પાંચમો આરા — દુષમા કાળ શરૂ થયો.
• ગૌતમ સ્વામીનો સમય આ જ જૈન કાળગણના સાથે જોડાયેલો માનવામાં આવે છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

ગૌતમ સ્વામી ભગવાન મહાવીરના મુખ્ય ગણધર હતા. ભગવાન પ્રત્યેનો તેમનો ભાવ અત્યંત ઊંડો હતો. પરંપરા મુજબ ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ પછી તેમના શોક અને મોહનો ક્ષય થયો અને તેમને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.

સાર

ગૌતમ સ્વામી ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ પછી એ જ રાત્રે કેવળજ્ઞાન પામ્યા, અને પછી યોગ્ય સમયે મોક્ષ પામ્યા. જૈન દૃષ્ટિએ આ સમયને અવસર્પિણીના પાંચમા આરા — દુષમા કાળ સાથે સમજવો જોઈએ, “કળિયુગ” તરીકે નહીં.