જવાબ

જૈન ધર્મ અનુસાર સાત નરક હોય છે. દરેક નરક દુઃખમય હોય છે, પરંતુ નીચે જતા જતા દુઃખ, અંધકાર, આયુષ્ય અને વેદના વધારે તીવ્ર બને છે.

સાત નરકનાં નામ સામાન્ય રીતે આ પ્રમાણે જણાવાય છે:

• ૧. રત્નપ્રભા
• ૨. શર્કરાપ્રભા
• ૩. વાલુકાપ્રભા
• ૪. પંકપ્રભા
• ૫. ધૂમપ્રભા
• ૬. તમઃપ્રભા
• ૭. મહાતમઃપ્રભા

દરેક નરકમાં શું હોય છે?

• અતિશય દુઃખ અને પીડા: નરકગતિમાં જીવને સતત અસહ્ય વેદના થાય છે.
• હિંસા અને ભયનું વાતાવરણ: નારકી જીવો એકબીજાને પણ દુઃખ આપે છે.
• અંધકાર અને અશાંતિ: ખાસ કરીને નીચલા નરકોમાં અંધકાર અને ભય વધુ હોય છે.
• અશુભ પદાર્થો: ભૂમિ, જળ, હવા વગેરે બધું દુઃખદાયક અને અશુભ સ્વરૂપનું હોય છે.
• ભયંકર ગરમી-ઠંડી: અસહ્ય ગરમી, ઠંડી અને અન્ય પ્રકારની પીડાઓ અનુભવાય છે.
• શરીરજન્ય વેદના: નારકી જીવનું શરીર દુઃખ સહન કરવા યોગ્ય હોય છે, તેથી તે સતત પીડા ભોગવે છે.
• મોક્ષ સાધના શક્ય નથી: નરકમાં જીવ દુઃખના કારણે ધાર્મિક સાધના કરી શકતો નથી.

સાત નરકનો સંક્ષિપ્ત ભાવ

• ૧લી નરકમાં દુઃખ ઓછું હોય છે, પરંતુ તે પણ અસહ્ય છે.
• ૨જી અને ૩જી નરકમાં પીડા વધુ વધે છે.
• ૪થી અને ૫મી નરકમાં અંધકાર, ભય અને કષ્ટો વધુ તીવ્ર થાય છે.
• ૬ઠ્ઠી નરકમાં અત્યંત અંધકાર અને અસહ્ય વેદના હોય છે.
• ૭મી નરક સૌથી વધુ દુઃખદાયક છે, જ્યાં દુઃખની તીવ્રતા અત્યંત ભયંકર હોય છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મમાં નરકનું વર્ણન જીવને ડરાવવા માટે નહીં, પરંતુ પાપકર્મોથી બચાવવા માટે કરવામાં આવ્યું છે. હિંસા, ક્રોધ, માન, માયા, લોભ, દગો, ક્રૂરતા અને અતિશય આસક્તિ જેવા કર્મો જીવને દુઃખદ ગતિ તરફ લઈ જાય છે.

સાર

સાતેય નરકમાં દુઃખ, ભય, અંધકાર અને અસહ્ય વેદના હોય છે. નીચેની નરકોમાં દુઃખ વધુ તીવ્ર બને છે. તેથી જૈન ધર્મ આપણને શીખવે છે કે અહિંસા, સંયમ, કરુણા અને સમ્યક્ ચારિત્ર દ્વારા આવા દુઃખદ કર્મોથી બચવું જોઈએ.