Answer

“Kaya sati ne rakshashi kehvama aavi” એનો ભાવ એવો છે કે શરીર પ્રત્યેની અતિ આસક્તિ આત્મા માટે રાક્ષસી સમાન બની જાય છે.

અહીં “કાયા” એટલે શરીર, અને “રાક્ષસી” કહેવાનો અર્થ શરીરને ખરેખર રાક્ષસ કહેવાનો નથી, પરંતુ શરીર-મોહ આત્માના કલ્યાણમાં અવરોધરૂપ છે એવો ઉપદેશ છે.

Explanation

જૈન ધર્મ અનુસાર આત્મા અને શરીર અલગ છે.

• આત્મા ચેતન છે.
• શરીર અચેતન પુદગલ છે.
• શરીર નાશવંત છે.
• આત્મા શાશ્વત છે.

જ્યારે જીવ શરીરને જ “હું” માની લે છે, ત્યારે તે શરીરની સુખસગવડ, સુંદરતા, ભોગ, સ્વાદ, આરામ અને રક્ષણ માટે પાપકર્મ પણ કરી બેસે છે. આ રીતે શરીર પ્રત્યેનો મોહ આત્માને સંસાર તરફ ખેંચે છે.

એથી ઉપદેશરૂપે કાયાને “રાક્ષસી” કહેવામાં આવે છે, કારણ કે શરીર-આસક્તિ:

• સંયમમાં અવરોધ કરે છે,
• તપમાં અડચણ કરે છે,
• અહિંસા અને ત્યાગથી દૂર કરે છે,
• આત્મસ્વરૂપની ઓળખ ભૂલાવે છે.

Spiritual Understanding

જૈન ધર્મ શરીરનો તિરસ્કાર શીખવતો નથી, પરંતુ શરીર પ્રત્યેનો મોહ છોડવાનું શીખવે છે.

શરીર સાધના માટેનું સાધન છે, સ્વરૂપ નથી. શરીરનો ઉપયોગ ધર્મ, સંયમ, સ્વાધ્યાય, તપ અને આત્મજાગૃતિ માટે કરવો જોઈએ; માત્ર ભોગ અને આસક્તિ માટે નહીં.

Takeaway

“કાયા રાક્ષસી છે” એનો અર્થ છે: શરીર પ્રત્યેનો મોહ આત્માને બંધનમાં રાખે છે; તેથી શરીરને સાધન માનો, સ્વરૂપ નહીં.