જવાબ

જૈન ધર્મ મુજબ આત્મા એટલે જીવ — ચેતનાવાળો, જાણવાની અને જોવાની શક્તિ ધરાવતો તત્ત્વ.

આત્મા શરીર નથી, મન નથી, વાણી નથી, પરંતુ તે આ બધાથી જુદું ચેતન તત્ત્વ છે.

સમજણ

જૈન દર્શનમાં જગતના મુખ્ય તત્ત્વોમાં જીવ અને અજીવનો સમાવેશ થાય છે.

આત્માના મુખ્ય ગુણો:

• જ્ઞાન — જાણવાની શક્તિ
• દર્શન — જોવાની/અનુભવવાની શક્તિ
• સુખ — સ્વભાવિક આનંદ
• વીર્ય — આત્મશક્તિ

સંસારમાં આત્મા કર્મોથી બંધાયેલો હોવાથી પોતાનું શુદ્ધ સ્વરૂપ અનુભવી શકતો નથી. પરંતુ જ્યારે આત્મા રાગ, દ્વેષ, મોહ અને કર્મબંધનથી મુક્ત થાય છે, ત્યારે તે સિદ્ધ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરે છે.

આધ્યાત્મિક સમજણ

જૈન ધર્મ શીખવે છે કે “હું શરીર નથી, હું આત્મા છું.” આ સમજણથી માણસમાં સમતા, અહિંસા, સંયમ અને વૈરાગ્ય વધે છે.

સાર

આત્મા એ ચેતન, શાશ્વત અને સ્વતંત્ર તત્ત્વ છે, જેનું સાચું સ્વરૂપ અનંત જ્ઞાન, અનંત દર્શન, અનંત સુખ અને અનંત શક્તિ છે.