જવાબ

જૈન ધર્મમાં ૬૩ શલાકા પુરુષ એટલે એવા મહાન પુરુષો, જેમનું જીવન આધ્યાત્મિક, ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

આ ૬૩ શલાકા પુરુષ આ પ્રમાણે છે:

• ૨૪ તીર્થંકર
• ૧૨ ચક્રવર્તી
• ૯ બલદેવ
• ૯ વાસુદેવ
• ૯ પ્રતિવાસુદેવ

કુલ: ૨૪ + ૧૨ + ૯ + ૯ + ૯ = ૬૩

સમજૂતી

૧. ૨૪ તીર્થંકર
તીર્થંકર ભગવાન એવા સર્વજ્ઞ, વીતરાગ મહાપુરુષ છે, જે મોક્ષમાર્ગની સ્થાપના કરે છે અને ચતુર્વિધ સંઘ સ્થાપે છે.

૨. ૧૨ ચક્રવર્તી
ચક્રવર્તી સમ્રાટો વિશાળ ભૂમિ પર રાજ્ય કરનારા મહાન રાજાઓ હોય છે. તેઓ પાસે ચક્રરત્ન સહિત વિશેષ વૈભવ હોય છે.

૩. ૯ બલદેવ
બલદેવ શાંત, ધર્મનિષ્ઠ અને અહિંસક સ્વભાવના મહાપુરુષ હોય છે. તેઓ વાસુદેવના મોટા ભાઈ હોય છે.

૪. ૯ વાસુદેવ
વાસુદેવ શક્તિશાળી અને પરાક્રમી પુરુષ હોય છે. તેઓ પ્રતિવાસુદેવનો વિનાશ કરે છે.

૫. ૯ પ્રતિવાસુદેવ
પ્રતિવાસુદેવ અતિ શક્તિશાળી પરંતુ અધર્મી અથવા વિરોધી શક્તિ ધરાવતા પુરુષ હોય છે. અંતે વાસુદેવ દ્વારા તેમનો પરાજય થાય છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

૬૩ શલાકા પુરુષોના જીવનમાંથી જૈન ધર્મ આપણને શીખવે છે કે:

• સંસારનું વૈભવ ક્ષણિક છે.
• અહિંસા, સંયમ અને ત્યાગ જ સાચો માર્ગ છે.
• સર્વોચ્ચ પુરુષાર્થ આત્મકલ્યાણ અને મોક્ષ છે.

સાર

૬૩ શલાકા પુરુષ જૈન પરંપરાના વિશેષ મહાપુરુષો છે, જેમાં ૨૪ તીર્થંકર, ૧૨ ચક્રવર્તી, ૯ બલદેવ, ૯ વાસુદેવ અને ૯ પ્રતિવાસુદેવનો સમાવેશ થાય છે.