Answer

Pratyakhān એટલે કોઈ પાપ, અશુભ કાર્ય, અથવા ભોગવસ્તુનો નિશ્ચિત સમય માટે કે જીવનભર ત્યાગ કરવાનો સંકલ્પ.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો:

“હું આ વસ્તુ કે આ પાપકર્મ નહીં કરું” એવો દૃઢ નિયમ કરવો — તેને પ્રત્યાખ્યાન કહે છે.

Explanation

જૈન ધર્મમાં પ્રત્યાખ્યાન આત્મશુદ્ધિ માટે ખૂબ મહત્વનું છે. તેમાં વ્યક્તિ પોતાના મન, વચન અને કાયાને નિયંત્રિત કરવા માટે નિયમ લે છે.

ઉદાહરણ તરીકે:

• આજે સૂર્યાસ્ત પછી ભોજન નહીં કરું.
• આજે ખોટું નહીં બોલું.
• અમુક સમય સુધી લીલા શાકનો ત્યાગ કરું.
• જીવનભર માંસ, મધ, દારૂ વગેરેનો ત્યાગ કરું.

આ બધું પ્રત્યાખ્યાનના ઉદાહરણ છે.

Spiritual Understanding

પ્રત્યાખ્યાનથી:

• ઇન્દ્રિયો પર નિયંત્રણ આવે છે.
• પાપકર્મથી બચી શકાય છે.
• આત્મામાં સંયમ અને જાગૃતિ વધે છે.
• કર્મબંધ ઓછો થાય છે.

જૈન સાધનામાં પ્રત્યાખ્યાન માત્ર બાહ્ય ત્યાગ નથી, પરંતુ અંદરથી રાગ, દ્વેષ અને આસક્તિ ઘટાડવાનો ઉપાય છે.

Takeaway

પ્રત્યાખ્યાન એટલે સંયમપૂર્વક લેવાયેલો ત્યાગનો દૃઢ સંકલ્પ, જે આત્માને શુદ્ધિ અને મોક્ષમાર્ગ તરફ આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે.