ananta jeev ne kayu gyan hoi
જૈન ધર્મ અનુસાર, અનંત જીવ (અર્થાત् અનંત પ્રકારના જીવાત્માઓ) પાંસ પ્રકારના જ્ઞાન ધરાવે છે. આ પાંચ પ્રકારના જ્ઞાનને 'પંચ જ્ઞાન' કહેવામાં આવે છે:
- મતિ જ્ઞાન – ઇન્દ્રિયો અને મન દ્વારા પ્રાપ્ત થતું સામાન્ય જ્ઞાન.
- શ્રુત જ્ઞાન – શિક્ષણ, સંભળવું કે વાંચવું દ્વારા પ્રાપ્ત થતું જ્ઞાન.
- અવધિ જ્ઞાન – વિશેષ શક્તિ દ્વારા દૂરની વસ્તુઓનું જ્ઞાન.
- મનઃપર્યય જ્ઞાન – અન્યના મનના વિચારો જાણવાની ક્ષમતા.
- કેવલ જ્ઞાન – સંપૂર્ણ સર્વજ્ઞાન, જે માત્ર અરહંતો અને સિદ્ધો પાસે જ હોય છે.
સામાન્ય રીતે, બધા અનંત જીવોમાંથી મોટાભાગના માત્ર પ્રથમ બે જ્ઞાન (મતિ અને શ્રુત જ્ઞાન) ધરાવે છે. અવધિ, મનઃપર્યય અને કેવલ જ્ઞાન અત્યંત દુર્લભ છે અને માત્ર વિશિષ્ટ સાધનાથી પ્રાપ્ત થાય છે.
અંતે, દરેક જીવના અંદર જ્ઞાન મેળવવાનો પોટેન્શિયલ છે, પરંતુ તે તેમની આત્માની શુદ્ધતા અને સાધના પર આધાર રાખે છે.