જવાબ

આત્માને સાક્ષી રાખીને ધર્મ ક્રિયા કરવાથી ક્રિયા માત્ર બાહ્ય રીતિ નથી રહેતી, પરંતુ તે અંતરાત્માની શુદ્ધિનું સાધન બને છે.

સમજૂતી

જૈન ધર્મમાં ધર્મક્રિયાનું મુખ્ય લક્ષ્ય આત્માની જાગૃતિ, કષાયોની શાંતિ અને કર્મબંધનથી મુક્તિ તરફ આગળ વધવું છે.

જ્યારે વ્યક્તિ આત્માને સાક્ષી રાખીને ધર્મક્રિયા કરે છે, ત્યારે:

• ભાવ શુદ્ધ થાય છે — ક્રિયા દેખાવ, આદત કે લોકલાજ માટે નહીં, પરંતુ સાચા અંતરભાવથી થાય છે.
• એકાગ્રતા વધે છે — મન ભટકતું ઓછું થાય છે અને ક્રિયામાં ચેતનાપૂર્વક જોડાય છે.
• કષાય ઘટે છે — ક્રોધ, માન, માયા અને લોભ ઉપર જાગૃતિ વધે છે.
• પાપથી બચવાની પ્રેરણા મળે છે — “મારો આત્મા બધાનો સાક્ષી છે” એવો ભાવ હોવાથી અશુભ પ્રવૃત્તિથી દૂર રહેવાની શક્તિ મળે છે.
• ધર્મક્રિયા નિર્જરાનું કારણ બને છે — શુભ ભાવ અને જાગૃતિથી કરેલી ક્રિયા કર્મોની નિર્જરા તરફ સહાયક બને છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન દર્શનમાં આત્મા પોતે જ્ઞાન અને દર્શન સ્વરૂપ છે. જ્યારે આપણે આત્માને સાક્ષી રાખીએ છીએ, ત્યારે બહારની ક્રિયા કરતાં અંદરના ભાવ પર વધુ ધ્યાન જાય છે.

એથી પૂજા, સામાયિક, પ્રતિક્રમણ, જપ, તપ કે દાન જેવી ક્રિયાઓ માત્ર પરંપરા નહીં રહે, પરંતુ આત્મકલ્યાણનું સાધન બને છે.

સાર

આત્માને સાક્ષી રાખીને કરેલી ધર્મક્રિયા આપણને વધુ જાગૃત, વિનમ્ર, શુદ્ધ અને મુક્તિમાર્ગ તરફ આગળ વધારનારી બને છે.