જવાબ

જીવાયોની એટલે જીવ જન્મ લે છે તેવી જન્મ-સ્થિતિઓ અથવા ગતિ/યોનિઓ.

કોટી જીવ એટલે જીવના પ્રકારો અથવા વર્ગીકરણ, ખાસ કરીને ઇન્દ્રિયોની સંખ્યા પ્રમાણે જીવના ભેદ.

સમજણ

• જીવાયોની: જીવ ક્યાં અને કેવી રીતે જન્મે છે તે દર્શાવે છે. જેમ કે નારકી, તિર્યંચ, મનુષ્ય, દેવ વગેરે ગતિઓમાં જીવ જન્મ લઈ શકે છે.
• કોટી જીવ: જીવ કેટલા પ્રકારના છે તે દર્શાવે છે. જૈન ધર્મમાં જીવોને એકેન્દ્રિય, બેઇન્દ્રિય, તેઇન્દ્રિય, ચૌઇન્દ્રિય અને પાંચેન્દ્રિય તરીકે સમજાવવામાં આવે છે.

સરળ ઉદાહરણ

• જીવાયોની = જીવનું જન્મસ્થાન અથવા જન્મરૂપ.
• કોટી જીવ = જીવનો પ્રકાર અથવા વર્ગ.

જેમ કે એક જીવ તિર્યંચ ગતિમાં જન્મે, તો તે તેની જીવાયોની કહેવાય. તે જીવ જો પાંચ ઇન્દ્રિય ધરાવતો પ્રાણી હોય, તો તે પાંચેન્દ્રિય જીવની કોટીમાં આવે.

મુખ્ય ફરક

• જીવાયોની જન્મના આધારે સમજાય છે.
• કોટી જીવ જીવના સ્વરૂપ/ઇન્દ્રિયો/પ્રકારના આધારે સમજાય છે.

Takeaway

ટૂંકમાં, જીવાયોની “ક્યાં જન્મ થયો” બતાવે છે, જ્યારે કોટી જીવ “કયા પ્રકારનો જીવ છે” બતાવે છે.