જવાબ

ત્રિષષ્ટિશલાકાપુરુષ એટલે જૈન ધર્મમાં વર્ણવાયેલા ૬૩ મહાન પુરુષો, જેમણે દરેક અવસર્પિણી અને ઉત્સર્પિણી કાળમાં ધર્મ, સંયમ, શાસન, અથવા વિશેષ ઐતિહાસિક-ધાર્મિક ભૂમિકા ભજવી હોય છે.

ત્રિષષ્ટિ = ૬૩ શલાકાપુરુષ = વિશેષ, મહાન, નોંધપાત્ર પુરુષ

એટલે ત્રિષષ્ટિશલાકાપુરુષનો અર્થ થાય: ૬૩ મહાપુરુષો.

૬૩ શલાકાપુરુષોમાં કોણ આવે?

જૈન પરંપરા મુજબ ૬૩ શલાકાપુરુષો આ પ્રમાણે છે:

• ૨૪ તીર્થંકર
• ૧૨ ચક્રવર્તી
• ૯ બલદેવ
• ૯ વાસુદેવ
• ૯ પ્રતિવાસુદેવ

કુલ: ૨૪ + ૧૨ + ૯ + ૯ + ૯ = ૬૩

સમજણ

• તીર્થંકર આત્મકલ્યાણનો માર્ગ બતાવે છે અને તીર્થની સ્થાપના કરે છે.
• ચક્રવર્તી મહાન સામ્રાજ્ય ધરાવતા સર્વોચ્ચ રાજા હોય છે.
• બલદેવ અહિંસક અને ધાર્મિક વલણ ધરાવતા મહાપુરુષ હોય છે.
• વાસુદેવ શક્તિશાળી યોદ્ધા અને શાસક સ્વરૂપે વર્ણવાય છે.
• પ્રતિવાસુદેવ વાસુદેવના વિરોધી મહાશક્તિશાળી પુરુષ હોય છે.

આધ્યાત્મિક સમજણ

ત્રિષષ્ટિશલાકાપુરુષોની કથાઓ આપણને સમજાવે છે કે સંસારનું વૈભવ, શક્તિ અને રાજપણું અસ્થાયી છે. સાચું મહત્ત્વ આત્મજ્ઞાન, સંયમ, અહિંસા અને મોક્ષમાર્ગમાં છે.

સાર

ત્રિષષ્ટિશલાકાપુરુષ એટલે જૈન ધર્મના ૬૩ મહાન પુરુષો, જેમનું જીવન ધર્મ, કર્મ, વૈરાગ્ય અને આત્મકલ્યાણના માર્ગને સમજવામાં મહત્વપૂર્ણ છે.