જવાબ

ભગવાન શ્રી મહાવીર સ્વામીને સાધના કાળ દરમિયાન અનેક ઉપસર્ગો થયા હતા. પરંપરાગત રીતે તેમના મુખ્ય ઉપસર્ગોમાં ચંડકૌશિક સર્પનો ઉપસર્ગ, સંગમ દેવના ઉપસર્ગો, અને અન્ય અનેક કઠિન પરિક્ષાઓનો ઉલ્લેખ થાય છે.

સામાન્ય રીતે જૈન પરંપરામાં કહેવામાં આવે છે કે ભગવાન મહાવીર સ્વામીએ ૧૨ વર્ષ અને ૬ મહિના સુધી ઘોર તપ અને સાધના કરી, જેમાં તેમણે અનેક ઉપસર્ગો અને પરીષહોને સમતાભાવે સહન કર્યા.

સમજણ

“ઉપસર્ગ” એટલે સાધનામાં અવરોધ, દુઃખ, ત્રાસ કે કષ્ટ. ભગવાન મહાવીર સ્વામીએ આ બધું સંપૂર્ણ સમતા, ક્ષમા અને અહિંસાભાવથી સહન કર્યું.

આધ્યાત્મિક સમજ

ભગવાન મહાવીર સ્વામીના ઉપસર્ગો આપણને શીખવે છે કે:

• દુઃખમાં પણ સમતા રાખવી.
• ક્રોધ કે દ્વેષ ન કરવો.
• ક્ષમા અને અહિંસાને જીવનમાં ઉતારવી.
• આત્મસાધનામાં અડગ રહેવું.

સાર

ચોક્કસ “કેટલા” ઉપસર્ગો થયા તેની સંખ્યા દરેક ગ્રંથ-પરંપરામાં અલગ રીતે રજૂ થાય છે, તેથી નિશ્ચિત એક સંખ્યા કહેવી યોગ્ય નથી. પરંતુ સ્વીકારેલી જૈન પરંપરા મુજબ ભગવાન મહાવીર સ્વામીએ સાધના કાળમાં અસંખ્ય કષ્ટો સમતાભાવે સહન કર્યા.