જવાબ

જૈન ધર્મમાં અહિંસા સર્વોચ્ચ ધર્મ માનવામાં આવે છે. તેથી સૈનિક તરીકે સેવા આપવી, જ્યાં હિંસા, યુદ્ધ, હથિયારનો ઉપયોગ અથવા જીવહિંસાની શક્યતા હોય, તે જૈન આદર્શ દૃષ્ટિએ સંપૂર્ણ રીતે અનુમોદિત નથી.

પરંતુ ગૃહસ્થ જીવનમાં રહેલા શ્રાવક માટે પરિસ્થિતિ, ભાવના અને ફરજનું મૂલ્યાંકન કરીને સમજપૂર્વક નિર્ણય લેવો પડે છે.

સમજૂતી

જૈન ધર્મ મુજબ:

• જાણીને જીવહિંસા કરવી પાપબંધનું કારણ છે.
• યુદ્ધ, હત્યા, બદલો, ક્રોધ અને દ્વેષથી કરેલી હિંસા જૈન સિદ્ધાંત વિરુદ્ધ છે.
• સાધુ-સાધ્વી માટે તો આવી પ્રવૃત્તિ સંપૂર્ણ રીતે અયોગ્ય છે.
• ગૃહસ્થ માટે પણ અહિંસાનું પાલન શક્ય તેટલું કરવું આવશ્યક છે.

જો કોઈ વ્યક્તિ દેશસેવાની ભાવનાથી સૈન્યમાં જાય, તો તેની ભાવના દેશરક્ષા કે સેવા હોઈ શકે; પરંતુ વ્યવસાયનું સ્વરૂપ જો હિંસાથી જોડાયેલું હોય, તો જૈન ધર્મ તેને આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ જોખમી માને છે.

જૈન દૃષ્ટિએ યોગ્ય વિચાર

દેશસેવા જૈન ધર્મમાં અવગણનીય નથી. પરંતુ દેશસેવા અહિંસક માર્ગે પણ થઈ શકે છે, જેમ કે:

• ચિકિત્સા સેવા
• આપત્તિ રાહત સેવા
• શિક્ષણ સેવા
• પ્રશાસન અને નૈતિક જાહેર સેવા
• પર્યાવરણ અને જીવદયા સેવા
• શાંતિ, સંવાદ અને સમાજસેવા

આવા માર્ગો જૈન આદર્શો સાથે વધુ સુસંગત ગણાય.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મ માત્ર બાહ્ય કર્મ નહીં, પણ ભાવને પણ મહત્વ આપે છે. પણ સારો ભાવ હોવા છતાં જો કાર્યમાં હિંસાની સંભાવના વધારે હોય, તો કર્મબંધ થાય છે. તેથી જૈન દૃષ્ટિએ શ્રેષ્ઠ માર્ગ એ છે કે દેશસેવા એવી રીતે કરવી કે જેમાં જીવદયા, અહિંસા અને કરુણા જળવાય.

સાર

જૈન ધર્મ મુજબ સૈનિક તરીકે હિંસક ફરજ બજાવવી આદર્શ રીતે સમ્મત નથી. દેશસેવા કરવી હોય તો અહિંસક અને સેવાભાવી માર્ગ પસંદ કરવો જૈન ધર્મને વધુ અનુરૂપ છે.