પાટ પર ચોખાની ઢગલી મુક્તિ વખતે પહેલા સ્વસ્તિકની ઢગલી મુકવી કે સિધ્દશીલાની ઢગલી કે પછી રત્નત્રયીની ઢગલી મુકવી?
6
Answer
પાટ પર ચોખાની ઢગલી મૂકતી વખતે સામાન્ય જૈન પૂજા-વિધિમાં ક્રમ આ રીતે રાખવામાં આવે છે:
- સૌપ્રથમ સ્વસ્તિક બનાવવામાં આવે છે.
- પછી તેની ઉપર/આગળ ત્રણ ઢગલી મૂકવામાં આવે છે, જે રત્નત્રયી — સમ્યગ્ દર્શન, સમ્યગ્ જ્ઞાન, સમ્યગ્ ચારિત્ર —નું પ્રતીક છે.
- પછી સૌથી ઉપર/આગળ સિદ્ધશિલાનું પ્રતીકરૂપે ઢગલી મૂકવામાં આવે છે.
અર્થાત્ ક્રમ સામાન્ય રીતે:
સ્વસ્તિક → રત્નત્રયી → સિદ્ધશિલા
Explanation
સ્વસ્તિક ચાર ગતિનું પ્રતીક છે — દેવ, મનુષ્ય, તિર્યંચ અને નારકી ગતિ. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે સંસારમાં જીવ ચાર ગતિમાં ભટકતો રહે છે.
રત્નત્રયી ત્રણ ઢગલી દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
- સમ્યગ્ દર્શન
- સમ્યગ્ જ્ઞાન
- સમ્યગ્ ચારિત્ર
આ ત્રણ મુક્તિમાર્ગના મુખ્ય આધાર છે.
સિદ્ધશિલા મોક્ષસ્થાનનું પ્રતીક છે, જ્યાં સિદ્ધ ભગવાન નિવાસ કરે છે. તેથી તે અંતિમ લક્ષ્ય તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
Spiritual Understanding
આ ક્રમ આપણને ખૂબ સુંદર આધ્યાત્મિક સંદેશ આપે છે:
- અત્યારે જીવ સંસારમાં ચાર ગતિમાં ભટકે છે — સ્વસ્તિક.
- તેમાંથી બહાર આવવાનો માર્ગ રત્નત્રયી છે.
- રત્નત્રયીનું સંપૂર્ણ પાલન કરવાથી જીવ સિદ્ધશિલા એટલે કે મોક્ષને પામે છે.
Takeaway
પાટ પર ચોખા મૂકવાનો ભાવ એવો છે કે સંસારથી મુક્તિ માટે જીવને રત્નત્રયી અપનાવીને સિદ્ધશિલા સુધી પહોંચવું છે. તેથી પરંપરાગત ક્રમ: સ્વસ્તિક, રત્નત્રયી, સિદ્ધશિલા માનવો.