કોઈ જીવ સમ્યક્ત્વ પામ્યા પછી કેટલી ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ સુધી ટકાવી શકે છે ?? એની ગણતરી કરીને જણાવો
17
જવાબ
જૈન પરંપરા પ્રમાણે કોઈ જીવ સમ્યક્ત્વ પામ્યા પછી તેને ઉત્કૃષ્ટ રીતે 66 સાગરોપમ સુધી ટકાવી શકે છે — આને સમ્યક્ત્વની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ કહેવામાં આવે છે.
ગણતરી
આ ગણતરી ગુણસ્થાન અને દેવગતિની પરંપરાગત સ્થિતિને આધારે સમજાવવામાં આવે છે:
- સમ્યક્ત્વ પ્રાપ્ત કરેલો જીવ દેવગતિમાં ઉચ્ચ આયુષ્યવાળા દેવરૂપે જન્મ લઈ શકે છે.
- ઉચ્ચ દેવલોકોમાં આયુષ્ય બહુ લાંબું હોય છે.
- સમ્યગ્દર્શન ટકવાની ઉત્તમ મર્યાદા તરીકે પરંપરામાં 66 સાગરોપમ જણાવવામાં આવે છે.
અર્થાત્:
સમ્યક્ત્વની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ = 66 સાગરોપમ
સ્પષ્ટતા
અહીં “સ્થિતિ”નો અર્થ એ છે કે જીવ સમ્યક્ત્વ પ્રાપ્ત કર્યા પછી મહત્તમ કેટલા સમય સુધી સમ્યગ્દર્શનને અવિચ્છિન્ન રીતે ટકાવી શકે.
- જઘન્ય સ્થિતિ — અંતર્મુહૂર્ત
- ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ — 66 સાગરોપમ
આધ્યાત્મિક સમજ
સમ્યક્ત્વ એ મોક્ષમાર્ગનું દ્વાર છે. તે મળ્યા પછી પણ જીવએ તેને સ્થિર રાખવા માટે શ્રદ્ધા, વિનય, તત્વચિંતન, સાધુ-શાસ્ત્ર-દેવ પ્રત્યે ભાવ અને કષાયોની શાંતિ જાળવવી જરૂરી છે.
સાર
સમ્યક્ત્વ મળ્યા પછી તેની મહત્તમ સ્થિતિ:
66 સાગરોપમ
આ સમયમર્યાદા જૈન દર્શનમાં સમ્યગ્દર્શનની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ તરીકે માન્ય છે.