સરળ શબ્દોમાં:

• “અભવી/અભવ્ય જીવ” એ એવો આત્મા છે જે આ અનन्त સંસારવર્તমানে ક્યારેય પણ મોક્ષને પામવાનો નથી.
• જ્ઞાનના પ્રકારો પાંચ છે:

1) મતિ-જ્ઞાન (ઇન્દ્રિય-માનસિક) 2) શ્રુત-જ્ઞાન (શ્રવણ/અધ્યયનથી) 3) અવધિ-જ્ઞાન 4) મનઃપર્યય-જ્ઞાન 5) કેવળ-જ્ઞાન (સર્વજ્ઞાન)

અભવી જીવે કેટલું જ્ઞાન હોય?

• અભવી જીવને મતિ-જ્ઞાન અને શ્રુત-જ્ઞાન તો સાધારણ રીતે રહી શકે છે, શાસ્ત્રાધ્યયન પણ કરી શકે છે.
• તેના પુર્વકર્મ અનુસાર અવધિ-જ્ઞાન કે મનઃપર્યય-જ્ઞાન પણ ક્યારેક ઉપજી શકે છે.
• પરંતુ તે ક્યારેેય કેવળ-જ્ઞાન (સર્વજ્ઞાન) અને એથી મોક્ષ પ્રાપ્ત નથી કરી શકતો — આ તેનો મૂળ નિર્ધાર છે.

ટિપ્પણી (પરંપરા અનુસાર):

• દિગંબર અને શ્વેતાંਬਰ બંનેમાં “અભવ્ય” આત્માનો અર્થ—મોક્ષ માટે અયોગ્ય—એકસરખો માન્ય છે.
• વિગતોમાં મતભેદ હોઈ શકે, પરંતુ મૂળ વાત એટલી કે અભવી જીવને સર્વજ્ઞાન અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ નથી, બાકી ના ચારે પ્રકારનું જ્ઞાન કર્માનુસાર થઈ શકે છે.