जैन महिला कोणास चरोला वापरते हे?
“चरोला” हा शब्द वेगवेगळ्या भागात वेगवेगळ्या अर्थाने वापरला जातो, म्हणून अर्थानुसार उत्तर बदलते.
- श्वेतांबर (मूर्तिपूजक) परंपरेत अनेक ठिकाणी “चरोला” म्हणजे सजवलेला गोल लाकडी/धातूचा तख्ता किंवा छोटा पालखी-सारखा आधार, ज्यावर पूजेतील वस्तू ठेवतात किंवा काही समारंभांत (उदा. प्रतिष्ठा, पावन/मंगल प्रसंग) प्रतिमेसमोर नृत्य-फेरी (गरबा/राससारखी) करून आनंद व्यक्त करतात. येथे स्त्रिया प्रामुख्याने चरोला घेऊन/भोवती फिरून सहभाग घेतात.
- काही ठिकाणी “चरोला” हा शब्द सजवलेल्या आरतीच्या ताटासाठीही बोलला जातो; अशावेळी जैन स्त्रिया आरती-दीप फिरवताना तो वापरतात.
- दिगंबर परंपरेत अशी “चरोला” फेरी/समारंभाची पद्धत सर्वसाधारण नाही; साधारण पूजाविधीत दीप, धूप, पुष्प इत्यादींचा उपयोग केला जातो. त्यामुळे “चरोला”चा विशिष्ट वापर कमी किंवा स्थानिक रूढीनुसारच दिसतो.
म्हणून, जैन महिलांकडून “चरोला”चा वापर मुख्यतः श्वेतांबर मूर्तिपूजक समाजातील काही स्थानिक परंपरांमध्ये दिसतो; नेमका उपयोग त्या भागातील रूढी आणि प्रसंगावर अवलंबून असतो. आपण “चरोला”चा कोणता अर्थ अभिप्रेत आहे—समारंभातील पालखी/तख्ता की आरतीचे ताट—हे स्पष्ट केल्यास मी अधिक नेमकेपणाने माहिती देऊ शकेन.