Kiski karm jyada aayush kam
Saras, is prashn ka sahi arth yeh hai: “Kis tarah ke karmo se āyush kam bandhti hai?”
Jain dharm ke anusār āyush ko “Āyuṣya‑karma” nirdharit karta hai. “Karma zyada/ kam” kahne se nahin, balki kaun sa āyu‑karma bandha, uski sthiti (duration) aur anubhāg (teevrata) kya hai—isse agle janm ki umr tai hoti hai.
Jin bhāvon se chhoti ya dukhdayak āyush bandhti
- Teevra kaṣāy: krodh, mān, māyā, lobh.
- Hiṁsā, krūrta, chori, asatya, asayyam, kam‑vasna, atyadhik parigraha.
- Sadhu‑sainton ko dukh dena, dharm‑nindā, chaturvihiṁsā (bahut jeevoṅ ko hani) jaisi vr̥ttiyan.
Jin bhāvon se dīrgha/śreyaskārī āyush bandhti
- Ahimsā, dayā, maitri, kṣamā.
- Satya, aparigraha, brahmacharya, saiyam.
- Tap, dān, vinay, pratikraman, svādhyāy.
Mahattvapūrṇ baat
- Āyush is janm meṁ “badhti‑ghatti” nahin; jo āyu‑karma pichhle janm meṁ bandha tha, wahi is janm ki umr nirdharit karta hai.
- Digambar aur Śvetāmbara—donon paramparāoṁ meṁ yahi siddhānt mānya hai; mūl tatva meṁ antar nahin.
Aur adhik jānkari: