જૈન ધર્મમાં “મહામંત્ર” એટલે નમોકાર (નવકાર) મંત્ર — જે મોક્ષમાર્ગ તરફ લઈ જતો સર્વોચ્ચ મંગલ મંત્ર છે.

મૂળ પ્રાકૃત પાઠ (ગુજરાતી લિપિમાં): ણમો અરિહંતાણं। ણમો સિદ્ધાણं। ણમો આયરિયાણं। ણમો ઉવજ્ઝાયાણं। ણમો લોયે સર્વ્વસાહૂણં॥ એસો પંચ નમોક્કારો, સર્વ્વ પાવપ્પણાસણો। મંગલાણં ચ સર્વ્વેસિં, પડીમં હવૈ મંગલં॥

સરળ અર્થ (અર્થ):

• ણમો અરિહંતાણં — બધા અરિહંતોને વંદન; જેઓએ રાગ-દ્વેષ જેવા આંતરિક શત્રુઓ જીતી લીધા છે.
• ણમો સિદ્ધાણં — સર્વ સિદ્ધોને વંદન; જેઓ કર્મબંધનથી સંપૂર્ણ મુક્ત થઈ અભવ્યા મોક્ષસ્થિતિમાં છે.
• ણમો આયરિયાણં — તમામ આચાર્ય ભગવતોને વંદન; સાધુસંઘના શિર્ષ અધ્યાત્મ આચાર્ય.
• ણમો ઉવજ્ઝાયાણં — ઉપાધ્યાયોને વંદન; જેઓ આગમ-શાસ્ત્રોનું અધ્યયન-અધ્યાપન કરતા ગુરુઓ છે.
• ણમો લોયે સર્વ્વસાહૂણં — લોકના સર્વ સાધુ-સાધ્વીઓને વંદન; વિત્રાગ માર્ગના સાધકો.
• એસો પંચ નમોક્કારો… — આ પાંચ વંદનાઓ સર્વ પાપો/અશુભ કર્મોને ક્ષીણ કરે છે; બધાં મંગલોમાં આ પ્રથમ અને શ્રેષ્ઠ મંગલ છે.

મહત્ત્વ:

• આ મંત્ર કોઈ વ્યક્તિગત દેવતા કે ભૌતિક લાભ માટે નથી; ગુણ-પૂજા છે. ગુણાનુભૂતિથી પાપક્ષય અને સમ્યક્દર્શન-ચારિત્રની વૃદ્ધિ થાય છે, જે મોક્ષ તરફ દોરે છે.
• નવકાર મંત્ર સર્વપંથી (શ્વેતાંબર અને દિગંબર) સ્વીકાર્ય છે. પાથામાં નાનાં ઉચ્ચાર ભેદ જોવા મળે, પરંતુ તાત્પર્ય એક જ છે. બંને પરંપરામાં “એસો પંચ નમોક્કારો…” પંક્તિનો મંગલ અર્થ સ્વીકારાય છે.

પાઠની રીત (સંક્ષેપમાં):

• સ્વચ્છ સ્થાન-માનસથી, એકાગ્ર થયા પછી ભક્તિભાવે પાઠ કરો.
• સંખ્યાનો બંધન નથી; ઘણા લોકો 9, 27 કે 108 વાર જપ કરે છે.
• પાઠ વખતે પંચ પરમેષ્ઠિના ગુણોનું સ્મરણ કરો અને જીવનમાં ઉતારવાનો સંકલ્પ કરો.

વધુ વાંચવા/શીખવા:

• નવકાર મંત્ર શું છે અને તેનો અર્થ
• નવકાર મંત્રનો સાર અને મહત્વ
• નવકાર મંત્રના લાભો અને જપવિધિ