જૈન દર્શનમાં “એક દેવ જેનુ નામ કોઈને ન ગમે” એવો વિચાર યોગ્ય નથી. દેવો (દેવ–દેવી) પણ જન્મ–મરણના બંધનમાં હોય છે; તેમના નામ પ્રત્યે દ્વેષ રાખવો પણ દોષ ગણાય. જૈન ધર્મમાં આપણે દેવોના નહિ, પરંતુ કષાયોના નામ “ન ગમે” એવી ભાવના રાખવી — કેમ કે મુક્તિમાં ખરો અવરોધ દેવ નથી, કષાય છે.

જે ચાર કષાયોને છોડવા કહેવામાં આવ્યું છે:

• ક્રોધ
• માન (અભિમાન)
• માયા (કપટ)
• લોભ

આ ચાર આપણા આત્માને બાંધી રાખે છે; એ જ “ન ગમવા લાયક” છે, દેવો નહીં. તેથી સમ્યક્ દર્શન રાખીને દેવ–ગુરૂ–ધર્મ પ્રત્યે ભાવપૂર્વક વંદના કરવી અને કષાયોથી દૂર થવું એ જ જૈન માર્ગ છે.

વાંચવા યોગ્ય:

• કષાયો વિશે સરળ સમજણ
• જૈનમાં દેવ–દેવીની ભૂમિકા અંગે સંક્ષિપ્ત સમજ