જૈન દર્શનમાં “અષ્ઠ કર્મ” (8 કર્મ) આ પ્રમાણે છે:

ઘાતિ કર્મ (આત્માના ગુણોને ઢાંકે) 1) જ્ઞાનાવરણીય કર્મ – જ્ઞાનને ઢાંકે. 2) દર્શનાવરણીય કર્મ – દર્શન/પ્રત્યક્ષને ઢાંકે. 3) મોહનીય કર્મ – સમ્યક્ દર્શન અને સમ્યક્ આચરણમાં મોહ પેદા કરે. 4) અંતરાય કર્મ – દાન, લાભ, આનંદ વગેરેમાં અવરોધ સર્જે.

અઘાતિ કર્મ (જીવના ઉપાધિ/શરીર સંબંધિત ફળ આપે) 5) વેદનીય કર્મ – સુખ-દુઃખનો અનુભવ કરાવે. 6) નામ કર્મ – શરીર, આકાર-પ્રકાર વગેરે નિર્ધારિત કરે. 7) ગોત્ર કર્મ – માન-અપમાન/સ્થિતિ નિર્ધારિત કરે. 8) આયુષ્ય કર્મ – આગલા જન્મનું આયુષ્ય નિર્ધારિત કરે. ( jainknowledge.com)

પરંપરા-ટિપ્પણી

• દિગંબરસ્થ અને શ્વેતાંબરસ્થ — બેઉ પરંપરામાં આ જ અષ્ઠ કર્મ માન્ય છે; નામોમાં/વર્ગીકરણમાં મૂળભૂત ફરક નથી. ( jainknowledge.com)

વધુ વાંચન માટે: