જૈન.granthો અનુસાર, ભગવાન મહાવીર સ્વામી (પ્રભુ વીર) પર અનેક ઉપસર્ગો (અપમાન, પીડા, અથવા કષ્ટો) થયા હતા. આવા ઉપસર્ગો કરનાર વ્યક્તિઓની વિગતો બહુવિધ ગ્રંથોમાં મળે છે, જેમાં 'ઉપસર્ગ મહાકાવ્ય', 'કલ્પસૂત્ર', 'પ્રભુવીર ચરિત્ર', વગેરેમાં વિશેષ વર્ણન છે.

પ્રભુ વીર પર ઉપસર્ગો કરનાર મુખ્ય વ્યક્તિઓની યાદી નીચે મુજબ છે:

1. સંગમદત્ત
2. મલયકેવલ
3. કટુપુત્ર
4. ચંડકૌશિક (સર્પ)
5. શુલાપાણિ
6. કોથારી
7. સુલાપાણી યક્ષ
8. ચંડબાલા (પ્રથમમાં ઉપસર્ગ, પછી ભક્તિ)
9. ગોસાલક
10. કૃષ્નિગૃહપતિ
11. સુલાપાણી યક્ષ
12. દીનારી
13. સુલાપાણી યક્ષ
14. મધુકર
15. કપોટક

તદ્દુપરાંત, વિવિધ ઉપસર્ગો 22 અથવા 24 ગણાય છે અને તે અનેક યક્ષ, રાક્ષસ, માનવ અને દેવો દ્વારા કરવામાં આવ્યા હતા. બધાની વિગત અલગ-અલગ ગ્રંથોમાં મળે છે, પણ ઉપરોક્ત નામો મુખ્ય છે.

નોટ: અસલમાં મહાવીર સ્વામીએ 22 મુખ્ય ઉપસર્ગો સહન કર્યા હતા, જેમનું વર્ણન કલ્પસૂત્ર તથા ઉપસર્ગ મહાકાવ્ય વગેરે ગ્રંથોમાં મળે છે. લેખનશૈલી અને નામોમાં થોડો ફરક હોઈ શકે છે.

જો તમારી પાસે ખાસ ગ્રંથ અથવા ઉપસર્ગના નંબર અંગે પ્રશ્ન હોય, તો વધુ સ્પષ્ટ પૂછો.