જૈન હોવાથી આપણે ડુંગળી કેમ ન ખાઈ શકીએ? ચોક્કસ જવાબ આપો?
સંકલ્પ: જો તમે જે પૂછ્યુ હોય તે સાચો, ચોક્કસ કારણ આપું છું.
કારણ (સારાંશ):
- હેમા-હિંસા (અહિંસા) સહિષ્ણુતા: આપણે જીવોને નુકસાન વગરનું ખાણપૂરવવું જોઈએ; ડુંગળી રુડમાંથી ઊપજતી હોય છે, તેને ખેતરમાં ઉતાર્યામા પણ જીવાણુઓ અને માઇક્રોસોર્સને નુકસાન થાય છે. આ কারণে ઘણા જૂથો મૂળિયાં-વાળી શાકભાજી નહીં ખાઈને અહિંસા સ્થાપિત કરે છે.
- જીવના પ્રાણાને કારણે ખેંચાય છે કરમ (કાર્મિક): મૂળિયાંના પાકને ઉખાડવાથી જમીનમાંથી પ્રાણીઓ/જીવોના જીવનને હથિયાર બનાવવાનો મનુષ્યને નુકસાન થાય, આથી ડુંગળી વગેરેને બહુસ તરિયમમાં ન ખાવા કહેવાય છે.
- ગુણવત્તા અને આયુર્વેદિક/Udghatan વિચારધારા: ઘણા જૈન ઉપવાસોમાં ડુંગળીને તામસિક ગુણવત્તા માનવામાં આવે છે; તેને અધિક તામસિક/ઉત્તેજક માનતા તેમને આરોગ્યમાં તથા આધ્યાત્મિક અભાજનામાં અવરોધક ગણવામાં આવે છે.
સૂચિત વિવિધતા (દીગમ્બર અને શ્વેતમબર વચ્ચે):
- પાયદાર જુદાઈ: ડુંગળી-આદિ મૂળિયાં ખાણવાળી શાકભાજી વિશે વિશેષતા વારંવાર સદ્ધાંતરૂપે આપવામાં આવે છે. દિગમ્બરોમાં સામાન્ય રીતે વધારે કડક આચરણ રહે છે અને ઘણા કડકડા નિયમો હોય શકે, તેટલું શ્વેતમબર સમુદાયમાં પણ ખોરાકના નિયમ ભિન્નતાઓ આવતી રહે છે.
- સર્વસામાન્યતા: કેટલાય શ્વેતમબર અને દિગમ્બર સંપ્રદાયો બધા મોડીરૂપથી મૂળિયાંવાળી શાકભાજીનો આહાર પ્રતિબંધ રાખે છે (જેમ કે ડુંગળી, આલુ, ગાજર, આદિ), તો કેટલાક નાના સભ્યો અથવા જુદા જૂથોમાં આ પ્રતિબંધ કઢી હોય શકે છે અથવા સ્થિતિ પ્રમાણે રાહતી મંજૂરી મળી શકે.
સારાંશમાં: વિશ્વાસપાત્ર ઈતિહાસિક અને ધાર્મિક અભ્યાસ મુજબ ડુંગળી ન ખાવાનું મુખ્ય કારણ અહિંસા, માઇક્રો-જીવોના નાશ અને તામસિક ગુણવત્તા તરીકે માનવામાં આવે છે. દિગમ્બર અને શ્વેતમબર બંનેમાં આ બાબતમાં કેટલીક ભિન્નતાઓ હોઈ શકે, પણ મોટાભાગના સાધુ-સ્વજન યોગ્ય સામાજિક પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને મૂળિયાંવાળી શાકભાજીથી અલગ રહેવાનું ધ્યાન રાખે છે.
જો તમે ચોક્કસ સન્યાસી or સંપ્રદાય વિશે જાણો છો, તો હું એ નામ પ્રમાણે უფრო કટોકટીના અધિકૃત વિરોધોને સમજાવી શકું.