લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ
લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ (Lokottara Gurugat Mithyatva) એ જૈન તત્વવિદ્યા (Jain philosophy) માં "મિથ્યાત્વ" (mithyatva—delusion or wrong belief) ની એક વિશિષ્ટ કટેગરી છે. "લોકોત્તર" નો અર્થ છે "લોકથી પર," એટલે કે અતિશય, અને "ગુરુગત" નો અર્થ છે "ગુરુમાં સ્થિત."
અર્થ: લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ એ એવી મિથ્યા દૃષ્ટિ છે જેમાં વ્યક્તિ પોતાને સાચા ગુરુ, દેવ, અને ધર્મમાં શ્રદ્ધા ધરાવતો માને છે પરંતુ એ શ્રદ્ધા તત્વદર્શી ગુરુમાં નહિ પરંતુ લોકપ્રતિષ્ઠિત, પ્રસિદ્ધ અથવા અતિશયગણિત (લોકોત્તર) ગુરુમાં હોય છે, જેને જૈન શાસ્ત્રો મુજબ તત્વદર્શી ન ગણાય.
વ્યાખ્યા:
- "મિથ્યાત્વ" એટલે ખોટી દૃષ્ટિ અથવા ખોટું માનવું—સાચું-ખોટું ન ઓળખવું.
- "લોકોત્તર ગુરુ" એ એવા ગુરુ છે જે લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, પરંતુ જૈન તત્વજ્ઞા અનુસાર સાચા તત્વદર્શી ગુરુ નથી.
- આવા ગુરુમાં શ્રદ્ધા રાખવી એ "લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ" કહેવાય છે.
ઉદાહરણ: કોઈ વ્યક્તિ, જેણે જૈન શાસ્ત્રો પ્રમાણે તત્વદર્શી ગુરુ ઓળખ્યા નથી, પરંતુ લોકમાં જે ગુરુ પ્રસિદ્ધ છે તેમને જ સાચા ગુરુ માનીને તેમની ભક્તિ કરે છે—એવું માનવું એ લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ છે.
મહત્વ: જૈનદर्शन અનુસાર, મોક્ષમાર્ગમાં સાચા ગુરુ, દેવ અને ધર્મમાં શ્રદ્ધા અનિવાર્ય છે. ખોટા ગુરુમાં શ્રદ્ધા રાખવાથી મોક્ષમાર્ગમાં અવરોધ આવે છે.
સંદર્ભ:
- તત્વાર્થસૂત્ર અને જૈન તત્વવિદ્યા ગ્રંથોમાં મિથ્યાત્વના વિવિધ પ્રકાર જણાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ પણ આવે છે.
- મિથ્યાત્વના પાંચ મુખ્ય પ્રકારોમાંનું એક છે: તત્વગુણ, મિથ્યા દ્વિદોષ, સંશય, વિપરીત, અને લોકોત્તર ગુરુગત.
સાંકેતિક રીતે: લોકોત્તર ગુરુગત મિથ્યાત્વ એ ખોટી દૃષ્ટિનો એવો પ્રકાર છે જેમાં વ્યક્તિ સાચા ગુરુની ઓળખ્યા વિના માત્ર લોકપ્રસિદ્ધ ગુરુમાં શ્રદ્ધા ધરાવે છે.
સંદર્ભ ગ્રંથ:
- તત્વાર્થ સાધન, સમ્યગ્દર્શન શાસ્ત્રો, અને પંચસાર ગ્રંથ.
જો વધુ સ્પષ્ટીકરણ જોઈએ તો કૃપા કરીને પૂછો.