Shravak na 36 gun
“Shravak na 36 gun” se adhik sahi shabd है “Shravak na 36 kartavya / गुणकारी आचरण” – arthāt घर-गृहस्थ Jain shravak ke 36 dhārmik kartavya / dharmagun, jo uske jeevan ko dharm-marg par sthir rakhte hain.
Yeh varṇan shwetāmbār paramparā ke ek pramukh sajjhāy “Shri Mannah Jinaanam” ādi granthon mein miltā hai.
नीचे सरल रूप में 36 kartavya / गुण:
- Shri Jineshwar Bhagwan ki ājñā mānna – Jin-vachan ko sarvopari mānkar jeevan chalānā.
- Mithyātva tyāg – galat darshan, galat mān्यता, dharm-virodhi vichār chhodnā.
- Samyaktva dhāran – Tirthankar, tattva, karma-siddhānt par sahi shraddhā (samyak darshan).
4–9. Chhah Āvashyak kriyāon mein nitya lagna rehna: - Samayik (sāmāyik) - Chauvīsī / Chaturvimshati-stav - Vandana (guru vandan) - Pratikraman - Kāyotsarg - Pratyākhyān / Pratyākhyān-tap
- Parv tithi par Poshadh karna – tithiyon par din-bhar sadhu jaisā anushāsit acharan.
- Dān denā – dharmārth dān, sadhu–sādhvi, upāshraya, gaushala, garib ādi mein.
- Shiyāl pālnā – raat ka niyam: raat mein adhik savdhāni, anushāsan se jeevan.
- Tap karna – anshan, unodari, vritti-sankshep, ras-tyāg, upavās, aayambil ādi.
- Uttam bhāvanā rakhna – kshamā, mardav, ārjav, tyāg, sanyam, maitri, pramod ādi shubh bhāvnā.
- Swādhyāy – āgam, pustak, pravachan, sajjhāy ka adhyan–chintan.
- Navkār mantra jap – nity navkār ka smaran, jap, dhyān.
- Paropkār karna – jeevon ki bhalāi, seva, dukh-haran mein yathā-shakti sahāy.
- Jain “jyānā / jaynā” ka pālan – apne liye liye hue dharm-niyamon ka pālan (pachhakkhān, pratigya).
- Jineshwar ki pūjā – bhav se dravya–bhāv pūjā, aarti, jal–pushp–dhup ādi.
- Jineshwar ki stuti – jin-stavan, stotra, bhaktāmbarī ādi ka gān–path.
- Guru Bhagwant ki stuti – sadhu–sādhvi, ācārya, upādhyāy ki shraddhā–stuti.
- Sādharamik ke prati vātsalya – dhārmik bhāi–behn ke prati prem, sahayog, samvedanā.
- Vyavahār mein shuddhi rakhna – imāndāri, saaf-suthrā hisāb, nyāypoorn vyavahār.
- Rath–yātrā – bhav se jin–rath, jin–bimb ki yātrā mein bhakti se bhāg lena.
- Tirth–yātrā karna – siddhakshetra, tirthkshetra par shraddhā se jākar pūjā–darṣhan.
- Shānt rehna – krodh, chidchida-pan se bachenā, mṛdu–shānt svabhāv.
- Vivek rakhna – dharm–adharm mein bhed-samajh kar sahi nirnay lena.
- Sanvar karna – ashubh karma ki āvagaman ko rokne kā prayatn.
- Bhāshā-samiti kā pālan – vānī par sanyam, jhūth, kathor, apriy, nindā se bachenā.
- Jeevon ke prati dayā – sab prāniyon par kripā, ahinsā, rakshā bhāv.
- Dhārmik janon ke sanga mein rehna – sādhu, shravak, sajjanon ki sangati.
- Indriyon ka daman – bhojan, drashya, shabd, sparsh, gandh mein maryādā.
- Charitra (sanyam) grahan ki bhāvanā – aage chal kar adhik sanyam lene ki ichchhā–bhāvanā.
- Chaturvidh sangh ke prati bahumān – sadhu, sādhvī, shravak, shravikā – in chāron ke liye sādara shraddhā.
- Dharm–pustak, granth likhnā / prachār karna – yogyata anusār dharm-gyān ko sthir aur prasarit karna.
- Tirth–sthalon mein prabhāvanā karna – tirth ki sevā, safāi, vyavasthā, dharm-prabhāvanā.
Kuchh mahatvapūrṇ bāten
- Digambar aur Shwetāmbār –
- Arth / bhāva
Shravak ke gun, vrat ādi par ek saral lekh yahan mil sakta hai