શ્રી સીમંધીર સ્વામી – મહાવિદેશ ક્ષેત્રના જીવંત જિનેશ્વર (નિબંધ – ગુજરાતી)

જૈન ધર્મમાં તીર્થંકર ભગવાનને સર્વોચ્ચ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. આપણા ભારત ક્ષેત્ર (ભરત ક્ષેત્ર)માં આજના અવસર્પિણી સમયમાં ૨૪ તીર્થંકર થઈ ગયા છે અને સર્વે સિદ્ધશિલા પામીને મુક્ત થઈ ચૂક્યા છે. પરંતુ જૈન આગમ અને જ્યોતિષ કોસ્મોલોજી મુજબ મહાવિદેશ ક્ષેત્રમાં આજેય તીર્થંકર ભગવાન વિરાજમાન છે. એમાં પ્રથમ તીર્થંકર તરીકે શ્રી સીમંધીર સ્વામીનું ખાસ પૂજન થાય છે.

શ્રી સીમંધીર સ્વામી મહાવિદેશ ક્ષેત્રના પુંડરિકગિરી શહેર, પુષ્પકલા­વતી રાજધાનીમાં રાજકુમાર તરીકે જન્મેલા જીવંત તીર્થંકર છે. તેમણે રાજસુખ, વૈભવ, સામ્રાજ્ય બધું છોડીને સંસારથી વિમુખ થાઈ દિક્ષા લીધી, કઠોર તપશ્ચર્યાથી કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું અને ત્યારથી અત્યારે સુધી અનંત જીવાતાઓને મુક્તિના માર્ગની country બતાવી રહ્યા છે.

અપણા ભરત ક્ષેત્રમાં આજના સમયમાં તીર્થંકર નથી, તેથી જૈન શ્રદ્ધાળુઓ માટે શ્રી સીમંધીર સ્વામી જીવંત જિનેશ્વર તરીકે આશ્રયરૂપ છે. તેમના સમવશરણમાં માયા, રાગ, દ્વેષની ગંધ પણ નથી; ત્યાં દેવ, માણસ, તિર્યંચ વગેરે અનેક યોનીના જીવો ધર્મશ્રવણ માટે ઉપસ્થિત રહે છે. જૈન દ્રષ્ટિએ મૂર્તિપૂજા કરતી વેળાએ “જીવંત તીર્થંકર”નો સ્મરણ કરવાથી સમ્યક્ દર્શનની ભાવના વધુ મજબૂત બનતી માનવામાં આવે છે.

ઘણા જૈન શ્રદ્ધાળુ રોજિંદા ઉપાસનામાં “શ્રી સીમંધીર સ્વામી નાં નમસ્કાર” કે સીમંધીર સ્વામી સ્તવન ગાય છે, તેમના મંદિરોમાં જઈ આરાધના કરે છે. ભાવ એવો રાખવામાં આવે છે કે આ જન્મમાં શ્રદ્ધા, સદ્ગુણો અને તપ દ્વારા એવું પુણ્ય સર્જીએ કે આગામી જન્મમાં મહાવિદેશ ક્ષેત્રમાં જનમ લઈ, સીમંધીર સ્વામીના સમવશરણમાં બેઠા બેઠા ધર્મશ્રવણ કરી શકીએ અને મુક્તિના માર્ગે ઝડપી પ્રગતિ થઈ શકે.

દિગંબર અને શ્વેતાંબર બંને પરંપરાઓ મહાવિદેશ ક્ષેત્ર અને ત્યાંના જીવંત તીર્થંકરોને સ્વીકારે છે. શ્વેતાંબર પરંપરામાં શ્રી સીમંધીર સ્વામીનું નામ લઈને વિશેષ આરાધના વધુ પ્રચલિત છે, જ્યારે દિગંબર પરંપરામાં મહાવિદેશ ક્ષેત્રના તીર્થંકરોનો સામાન્ય સ્વીકાર છે, ભક્તિનો ભાર મુખ્યત્વે આપણા ૨૪ તીર્થંકરો અને સિદ્ધ ભવનો પર રહે છે. પરંતુ આત્મમાર્ગ, અહિંસા, તપ, અપરીગ્રહ વગેરે તત્ત્વો બંનેમાં સમાન છે.

આ રીતે, શ્રી સીમંધીર સ્વામી જૈન ધર્મમાં એવાં આરાધ્ય દેવ છે, જેમનો સ્મરણ કરીને આપણે સમ્યક્ દર્શન, સમ્યક્ જ્ઞાન અને સમ્યક્ ચારિત્રના માર્ગે આગળ વધી શકીએ. તેમની જીવંત ઉપસ્થિતિનો વિશ્વાસ આપણને પ્રેરણા આપે છે કે – “સાચો સુખ માર્ગ સંયમ, તપ અને આત્મશુદ્ધિમાં જ છે, બહારના વિષયોમાં નથી.”

વધુ સરળ ભાષામાં વાંચવા માટે તમે અહીં જોઈ શકો છો