Rushabhdev na badha bhavo nu varan
તમે “Rushabhdev na badha bhavo nu varan” કહ્યું છે. જૈન પરંપરામાં “ભાવો” શબ્દ બે રીતે વપરાય છે: 1) પંચ-કલ્યાણક ના ભાવો (શ્રી રુષભદેવના જીવનના પવિત્ર પ્રસંગો) 2) પૂર્વ-ભાવો (અંતિમ તીર્થંકર જન્મ પહેલાંનાં અનેક જન્મો)
અહીં બંનેનો સંક્ષિપ્ત, પરંપરાગત વર્ણન આપું છું.
A) પંચ-કલ્યાણકના ભાવો (શ્રી આદિનાથ/રૂષભદેવ) 1) ગર્ભ કલ્યાણક: માતા મારુદેવીને 14 શુભ સ્વપ્નો દર્શન થાય છે. દેવો ઉજવણી કરે છે. 2) જનમ કલ્યાણક: અયોધ્યામાં રાજા નાભિરાયના મંહેલે પ્રભુનો જન્મ. લક્ષણ—વૃષભ ચિન્હ. 3) દીક્ષા કલ્યાણક: રાજ્ય-વૈભવ ત્યજી દિગંબર મુનિદીક્ષા ગ્રહણ. પરમ વૈરાગ્ય અને અહિંસા-તપનો આરંભ. 4)onlyનીયાન કલ્યાણક: દીર્ઘ તપ-સાધન પછીกล่าวજ્ઞાન પ્રાપ્તિ; સર્વજ્ઞતા પ્રાપ્ત થાય છે અને તીર્થ સ્થાપના—ચારિત્ર-ધર્મની દેશના. 5) નિર્વાણ/મોક્ષ કલ્યાણક: અષ્ટાપદ પર્વત પર નિર્વાણ; જન્મ-મરણના બંધનથી સદા માટે વિકલ્પમુક્ત.
ટીપ: આ પંચ-કલ્યાણક વિષે શ્વેતાંબર અને દિગંબર બંને પરંપરાઓમાં ભાવ એકસરખો જ છે; સ્થળ-વિગતોના ઉલ્લેખોમાં નાના ફેરફાર વર્ણિત થાય છે, પરંતુ આધ્યાત્મિક અર્થમાં ફરક નથી.
B) પૂર્વ-ભાવો (અંતિમ તીર્થંકર જન્મ પૂર્વેના જન્મો) જૈન ગ્રંથોમાં શ્રી રૂષભદેવના અનેક પૂર્વ-ભાવોનું વર્ણન આવે છે. આમાં કેટલાંક જન્મોમાં શ્રેષ્ઠી/રાજા/દેવરૂપે ઉદાત્ત પુણ્ય, દાન, સત્ય અને અહિંસાના સંસ્કારો થી આવતા-જતા, અંતે તીર્થંકર-નામકર્મના ઉદય માટે યોગ્ય ઉપાદાન તૈયાર થાય છે. ઉદાહરણરૂપે, પરંપરામાં “ધન શ્રેષ્ઠી” તરીકેનું વર્ણન પણ મળે છે. સંપૂર્ણ યાદી વિશાળ છે અને પરંપરાગત ગ્રંથવર્ણન પ્રમાણે જ લેવી જોઈએ; આનો ઉદ્દેશ એક જ છે—ક્રમશઃ શુદ્ધિ દ્વારા તીર્થંકર ભવની પૂર્ણતા.
વંદનીય ભાવનો સાર
- અહિંસા, દાન, સત્ય, તપ અને વૈરાગ્ય—આ મુખ્ય ભાવો સતત પોષાતા રહે છે.
- તીર્થંકર ભવમાં આ ભાવો પરમ પૂર્ણતાએ પહોંચે છે—દિવ્ય દર્શન-જ્ઞાન અને જીવહિતની દેશના સ્વરૂપે.
વધુ વાંચવા માટે (સરળ વર્ણનો):
આ બધું જ વર્ણન જૈન આગમ-પુરાણોની ભાવના અનુસાર છે; અન્ય ધર્મો/आધુનિક મતોથી ભિન્ન કોઈ અર્થ અહીં અપાયેલો નથી.